Previous Verse
Next Verse

Shloka 90

भीष्मपर्व — अध्याय ११०: पार्थभीमयोः प्रहारः तथा भीष्माभिमुखं संग्रामविस्तारः

Arjuna and Bhima’s pressure; escalation toward Bhishma

संजय कहते हैं--राजन्‌! यह सब जानकर कुन्तीके सभी पुत्र कुरुकुलके वृद्ध पितामह महात्मा भीष्मको प्रणाम करके अपने शिविरकी ओर चले गये ।। तथोक्तवति गाड़ेये परलोकाय दीक्षिते । अर्जुनो दुःखसंतप्त: सत्रीडमिदमब्रवीत्‌,गंगानन्दन भीष्म परलोककी दीक्षा ले चुके थे। उन्होंने जब पूर्वोक्त बात बतायी, तब अर्जुन दुःखसे संतप्त एवं लज्जित होकर श्रीकृष्णसे इस प्रकार बोले--

sañjaya uvāca—rājan! etat sarvaṁ jñātvā kuntī-putrāḥ sarve kuru-kula-vṛddhaṁ pitāmahaṁ mahātmānaṁ bhīṣmaṁ praṇamya sva-śibiraṁ jagmuḥ. tathokte gāṅgeye paralokāya dīkṣite, arjuno duḥkha-santaptaḥ sa-trīḍam idaṁ abravīt—

Санджая сказал: «О царь! Узнав всё это, все сыновья Кунти поклонились престарелому питамахе рода Куру, великодушному Бхишме, и вернулись в свой лагерь. Когда сын Ганги, Бхишма — уже как бы посвящённый в уход в иной мир — сказал это, Арджуна, сожжённый скорбью и исполненный стыда, обратился к Шри Кришне с такими словами.»

तथाthus, in that manner
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
उक्तवतिhaving said / when (he) said
उक्तवति:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect (Liṭ), 3rd, singular, Parasmaipada
गाङ्गेयेin/with regard to Gāṅgeya (Bhīṣma)
गाङ्गेये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootगाङ्गेय
Formmasculine, locative, singular
परलोकायfor the other world (afterlife)
परलोकाय:
Sampradana
TypeNoun
Rootपरलोक
Formmasculine, dative, singular
दीक्षितेinitiated, consecrated (prepared)
दीक्षिते:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootदीक्ष्
Formpast passive participle (kta), masculine, locative, singular
अर्जुनःArjuna
अर्जुनः:
Karta
TypeNoun
Rootअर्जुन
Formmasculine, nominative, singular
दुःखसंतप्तःtormented by sorrow
दुःखसंतप्तः:
TypeAdjective
Rootदुःख-संतप्त
Formmasculine, nominative, singular
सत्रीडम्together with modesty/shame (lit. with 'trī' = bashfulness)
सत्रीडम्:
TypeIndeclinable
Rootस-त्री-इदम्
इदम्this
इदम्:
Karma
TypePronoun
Rootइदम्
Formneuter, accusative, singular
अब्रवीत्said, spoke
अब्रवीत्:
TypeVerb
Rootब्रू
FormImperfect (Laṅ), 3rd, singular, Parasmaipada

संजय उवाच

S
Sañjaya
D
Dhṛtarāṣṭra
K
Kuntī
P
Pāṇḍavas
K
Kuru dynasty
B
Bhīṣma (Gāṅgeya, Gaṅgā-nandana)
A
Arjuna
Ś
Śrī Kṛṣṇa
C
camp (śibira)