Previous Verse
Next Verse

Shloka 12

भीमसेनस्य बहुमहारथसंयुगः

Bhīmasena’s Engagement with Multiple Mahārathas

सुवर्णपुड्खैरिषुभिय्धपक्षै: सुतेजनै:

sañjaya uvāca — suvarṇapuṅkhair iṣubhir gṛdhrapakṣaiḥ sutejanaiḥ; karṇī-nālīka-nārācaiś ca pāṇḍavānāṃ senām ācchādayām āsa. tīkṣṇaiḥ śaraiḥ dhvajān ciccheda rathinaś ca nipapāta.

Санджая сказал: Острыми стрелами с золотыми древками и оперением из перьев грифа, а также оружием вроде карни, налики и нарачи он накрыл войско Пандавов, словно покровом. Резкими стрелами он срубил их знамена и поверг на землю даже колесничих-воинов — образ беспощадной эффективности войны, где победу добывают, ломая и знаки чести, и тех, кто их держит.

सुवर्णपुड्खैःwith gold-hafted (arrows)
सुवर्णपुड्खैः:
Karana
TypeNoun
Rootसुवर्णपुड्ख
FormMasculine, Instrumental, Plural
इषुभिःwith arrows
इषुभिः:
Karana
TypeNoun
Rootइषु
FormMasculine, Instrumental, Plural
गृध्रपक्षैःwith vulture-feathers (fletching)
गृध्रपक्षैः:
Karana
TypeNoun
Rootगृध्रपक्ष
FormMasculine, Instrumental, Plural
सुतेजनैःwith very sharp/brilliant (ones)
सुतेजनैः:
Karana
TypeAdjective
Rootसुतेजस्
FormMasculine, Instrumental, Plural

संजय उवाच

S
Sanjaya
P
Pāṇḍavas
P
Pāṇḍava army
A
arrows (iṣu/śara)
G
golden-shafted arrows (suvarṇapuṅkha)
V
vulture-feather fletching (gṛdhrapakṣa)
K
karṇī
N
nālīka
N
nārāca
B
banners/standards (dhvaja)
C
chariot-warriors (rathin)

Educational Q&A

The verse highlights the battlefield reality that skill and force can shatter both the outward emblems of honor (standards) and the warriors themselves. Ethically, it underscores the Mahābhārata’s tension: kṣatriya-duty demands combat, yet the narrative repeatedly reminds the listener of war’s harsh, dehumanizing momentum.

Sanjaya describes a fierce missile-assault in which the Pāṇḍava forces are ‘covered’ by volleys of sharp, well-made arrows and specialized missiles (karṇī, nālīka, nārāca). The attack severs banners and strikes down chariot-fighters, signaling a decisive, demoralizing pressure on the Pāṇḍava side at that moment.