Shloka 16
युद्धसंग्रहः
Kurukṣetra Campaign in Summary
Devanagari script
ततः सम्पूज्यमान: स विवेश भवनं शुभम्
Transliteration
tataḥ sampūjyamānaḥ sa viveśa bhavanaṃ śubham
Translation
Затем, будучи должным образом почтён и уважительно принят, он вошёл в благословенный дом — образ праведного гостеприимства и общественного долга, исполняемого через почтение к достойному гостю.
Word by Word
ततःthen; thereafter
ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootततः (तद्-प्रातिपदिकात् अव्यय)
Formअव्यय (तसिल्-प्रत्ययान्त), अर्थे: 'तस्मात्/तदनन्तरम्'
सम्पूज्यमानःbeing honored/worshipped
सम्पूज्यमानः:
Karta
TypeAdjective
Rootसम् + पूज् (धातु)
Formवर्तमानकाले कर्मणि कृदन्तः (शानच्), पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्
सःhe
सः:
Karta
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्
विवेशentered
विवेश:
TypeVerb
Rootविश् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/परिपूर्णभूत), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्
भवनम्house; palace
भवनम्:
Karma
TypeNoun
Rootभवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्
शुभम्auspicious; splendid
शुभम्:
Karma
TypeAdjective
Rootशुभ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम् (भवनम् इति विशेषणम्)
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
व
वैशम्पायन (Vaiśampāyana)भ
भवन (residence/house)Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes
Educational Q&A
The verse highlights dharma expressed as proper honor and hospitality: receiving someone with respect is not merely courtesy but a moral and social obligation that sustains harmony and rightful conduct.
A person (referred to simply as 'he') is being honored by others and, after this respectful reception, enters an auspicious dwelling or palace, indicating a formal welcome and acceptance.