Mind as Charioteer; Kṣetrajña, Tapas, and Dhyāna-Yoga
Adhyātma-Upadeśa
एवमेवाप्यसंयुक्त: पुरुष: स्यान्न संशय: । जैसे कमलके पत्तेपर पड़ी हुई जलकी चंचल बूँद उसे भिगो नहीं पाती
evam evāpy asaṁyuktaḥ puruṣaḥ syān na saṁśayaḥ |
Ваю-дева сказал: «Так же и человек может оставаться непривязанным — в этом нет сомнения. Как беспокойная капля воды, упав на лист лотоса, не в силах его намочить, так и мудрец, хотя и движется среди всех гун (guṇa, качеств природы) и имеет с ними дело, не бывает ими запятнан. Потому знающий поле (kṣetrajña) поистине непривязан; в этом нет никакой неопределённости».
वायुदेव उवाच
The core teaching is inner non-attachment: the wise self (kṣetrajña/puruṣa) can engage with the world and its guṇas without being tainted, like water on a lotus leaf. True freedom is not withdrawal from action but freedom from clinging and identification.
Vāyu-deva is instructing the listener on the nature of the self and liberation. He uses a vivid simile (lotus leaf and water) to clarify that the realized knower remains untouched by worldly qualities even while living amid them.