Previous Verse
Next Verse

Shloka 13

Marutta–Indra Rivalry and Bṛhaspati’s Priestly Refusal (मरुत्तेन्द्रस्पर्धा—बृहस्पतेः पौरोहित्यनिश्चयः)

अविक्षिन्नाम शत्रुंजित्‌ स वशे कृतवान्‌ महीम्‌ । विक्रमेण गुणैश्वैव पितेवासीत्‌ स पार्थिव:,कहते हैं राजा करन्धम अभीष्ट कालतक इस संसारमें जीवन धारण करके अन्तमें सशरीर स्वर्गलोकको चले गये थे। उनके पुत्र अविक्षित्‌ ययातिके समान धर्मज्ञ थे। उन्होंने अपने पराक्रम और गुणोंके द्वारा शत्रुओंपर विजय पाकर सारी पृथ्वीको अपने वशमें कर लिया था। वे राजा अपनी प्रजाके लिये पिताके समान थे

avikṣinnāma śatruñjit sa vaśe kṛtavān mahīm | vikrameṇa guṇaiś caiva pitevāsīt sa pārthivaḥ ||

Вьяса сказал: Авикшит — верный своему имени, победитель врагов — подчинил землю своей власти. И доблестью, и добродетелями он правил народом как отец, воплощая идеал покровительственной и благой царской власти.

अविक्षित्Avikṣit (proper name)
अविक्षित्:
Karta
TypeNoun
Rootअविक्षित्
FormMasculine, Nominative, Singular
नामby name / named
नाम:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootनाम
शत्रुंजित्conqueror of enemies
शत्रुंजित्:
Karta
TypeAdjective
Rootशत्रुजित्
FormMasculine, Nominative, Singular
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
वशेunder control / in subjection
वशे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootवश
FormMasculine, Locative, Singular
कृतवान्made / brought (under control)
कृतवान्:
Karta
TypeVerb
Rootकृ
FormPerfect (periphrastic), Third, Singular, Masculine
महीम्the earth
महीम्:
Karma
TypeNoun
Rootमही
FormFeminine, Accusative, Singular
विक्रमेणby valor
विक्रमेण:
Karana
TypeNoun
Rootविक्रम
FormMasculine, Instrumental, Singular
गुणैःby virtues / qualities
गुणैः:
Karana
TypeNoun
Rootगुण
FormMasculine, Instrumental, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
एवindeed / just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
पिताa father
पिता:
TypeNoun
Rootपितृ
FormMasculine, Nominative, Singular
इवlike / as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
आसीत्was
आसीत्:
TypeVerb
Rootअस्
FormImperfect, Third, Singular
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
पार्थिवःthe king
पार्थिवः:
Karta
TypeNoun
Rootपार्थिव
FormMasculine, Nominative, Singular

व्यास उवाच

V
Vyāsa
A
Avikṣit
E
Earth (Mahī)