Shloka 5
Brahmā’s Enumeration of Primacies (Ādi) and the Supremacy of Knowledge
Jñāna
Devanagari script
आदित्यो ज्योतिषामादिरमन्निर्भूतादिरुच्यते । सावित्री सर्वविद्यानां देवतानां प्रजापति:,अब मैं भूतोंके उत्तम आदिका वर्णन करता हूँ। सूर्य समस्त ग्रहोंका और जठरानल सम्पूर्ण प्राणियोंका आदि बतलाया जाता है। सावित्री सब विद्याओंकी और प्रजापति देवताओंके आदि हैं
Translation
«Среди всех светил Адитья (Солнце) именуется первым; а среди того, что рождается из пищи, огонь в чреве (джатхара-агни) называется первым. Савитри (Гаятри) — первооснова всех знаний, а Праджапати — первооснова богов. Ныне я возвещаю о высшем “начале” среди существ: Солнце — первое среди небесных светил; огонь пищеварения — первый среди живых. Савитри — начало всех наук, Праджапати — начало всех божеств.»
Word by Word
आदित्यःthe Sun (Aditya)
आदित्यः:
Karta
TypeNoun
Rootआदित्य
FormMasculine, Nominative, Singular
ज्योतिषाम्of the luminaries/lights
ज्योतिषाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootज्योतिस्
FormNeuter, Genitive, Plural
आदिःthe first/origin
आदिः:
Karta
TypeNoun
Rootआदि
FormMasculine, Nominative, Singular
अग्निःfire (Agni)
अग्निः:
Karta
TypeNoun
Rootअग्नि
FormMasculine, Nominative, Singular
भूतानाम्of beings/creatures
भूतानाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootभूत
FormNeuter, Genitive, Plural
आदिःthe first/origin
आदिः:
Karta
TypeNoun
Rootआदि
FormMasculine, Nominative, Singular
उच्यतेis said/is called
उच्यते:
TypeVerb
Rootवच्
FormPresent, Third, Singular, Atmanepada, Passive
सावित्रीSavitri (the Gayatri/Savitri mantra; goddess)
सावित्री:
Karta
TypeNoun
Rootसावित्री
FormFeminine, Nominative, Singular
सर्वविद्यानाम्of all knowledges/branches of learning
सर्वविद्यानाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसर्वविद्या
FormFeminine, Genitive, Plural
देवतानाम्of the deities
देवतानाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootदेवता
FormFeminine, Genitive, Plural
प्रजापतिःPrajapati (lord of creatures)
प्रजापतिः:
Karta
TypeNoun
Rootप्रजापति
FormMasculine, Nominative, Singular
आदिःthe first/origin
आदिः:
Karta
TypeNoun
Rootआदि
FormMasculine, Nominative, Singular
उच्यतेis said/is called
उच्यते:
TypeVerb
Rootवच्
FormPresent, Third, Singular, Atmanepada, Passive
Speaker
वायुदेव उवाच
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes