Shloka 39

Brahmopadeśa: Adhipatitva-kathana, Dharma-lakṣaṇa, and Kṣetra–Kṣetrajña Viveka

Book 14, Chapter 43

Devanagari script

आदिमध्यावसानान्तं सृज्यमानमचेतनम्‌ । न गुणा विदुरात्मानं सृज्यमाना: पुनः पुन:,आत्मा क्षेत्रको जानता है, इसलिये वह क्षेत्रज्ञ कहलाता है। क्षेत्रज्ष आदि, मध्य और अन्तसे युक्त समस्त उत्पत्तिशील अचेतन गुणोंके कार्यको और उनकी क्रियाको भी भलीभाँति जानता है, किंतु बारंबार उत्पन्न होनेवाले गुण आत्माको नहीं जान पाते

Transliteration

Vāyudeva uvāca: ādi-madhyāvasānāntaṁ sṛjyamānam acetanaṁ | na guṇā vidur ātmānaṁ sṛjyamānāḥ punaḥ punaḥ ||

Translation

Ваюдева сказал: «Всё произведённое—по природе неразумное—имеет начало, середину и конец. Но Самость не познаётся гунами, хотя они возникают снова и снова. Напротив, Знающий Поле (kṣetrajña) ясно знает всё неразумное поле—его происхождение, деятельность и растворение,—тогда как гуны не способны постичь Самость».

Word by Word

• {'Vāyudeva uvāca': 'Vāyudeva said', 'ādi': 'beginning, origin', 'madhya': 'middle', 'avasāna/anta': 'end, termination', 'ādi-madhyāvasānāntam': 'having beginning, middle, and end', 'sṛjyamānam': 'being created/produced

• coming into manifestation', 'acetana': 'insentient, non-conscious', 'guṇāḥ': 'the qualities/constituents of prakṛti (sattva, rajas, tamas)', 'viduḥ (√vid)': 'know, understand', 'ātmānam': 'the Self', 'punaḥ punaḥ': 'again and again', 'kṣetra': 'the field

• embodied nature/body-mind complex', 'kṣetrajña': 'knower of the field

Speaker

वायुदेव उवाच

Characters & Entities

• वायुदेव (Vāyudeva)
• आत्मा (Ātman)
• गुणाः (Guṇas)
• क्षेत्र (Kṣetra)
• क्षेत्रज्ञ (Kṣetrajña)