Previous Verse
Next Verse

Shloka 8

कर्मनाशाभावः, गर्भे जीवप्रवेशः, आचारधर्मोपदेशः

Karma’s Non-Extinction, Jīva’s Entry into the Embryo, and Instruction on Conduct-Dharma

दधाति चेतसा सद्यः प्राणस्थानेष्ववस्थित: । ततः स्पन्दयतेड5ड्रानि स गर्भशक्षेतनान्वित:,वह जीवात्मा सम्पूर्ण भूतोंकी स्थितिका हेतु है, क्योंकि उसीके द्वारा सब प्राणी जीवित रहते हैं। वह जीव गर्भके समस्त अंगमें प्रविष्ट हो उसके प्रत्येक अंशमें तत्काल चेतनता ला देता है और वही प्राणोंके स्थान--वक्षःस्थलमें स्थित हो समस्त अंगोंका संचालन करता है। तभी वह गर्भ चेतनासे सम्पन्न होता है

dadhāti cetasā sadyaḥ prāṇasthāneṣv avasthitaḥ | tataḥ spandayate 'ṅgāni sa garbhaś cetanānvitaḥ ||

Брахман сказал: «Пребывая в обителях жизненных дыханий (праны), внутреннее “я” тотчас дарует сознание собственной осознанностью. Затем оно приводит в движение члены; так зародыш становится наделённым чувствованием. Ибо это живое “я” — причина полного действия существ: через него все твари остаются живы; войдя в каждую часть зародыша, оно немедля пробуждает каждую долю сознанием и, пребывая в жизненной области (в груди), управляет деятельностью всех членов».

दधातिplaces; bestows
दधाति:
TypeVerb
Rootधा (डुधाञ्)
FormLat (Present), 3, Singular, Parasmaipada
चेतसाby consciousness/mind
चेतसा:
Karana
TypeNoun
Rootचेतस्
FormNeuter, Instrumental, Singular
सद्यःimmediately
सद्यः:
TypeIndeclinable
Rootसद्यः
प्राणस्थानेषुin the seats of the vital breaths
प्राणस्थानेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootप्राणस्थान
FormNeuter, Locative, Plural
अवस्थितःbeing situated; abiding
अवस्थितः:
Karta
TypeAdjective
Rootअवस्था (अव + स्था) / अवस्थित (क्त)
FormMasculine, Nominative, Singular
ततःthen; thereafter
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
स्पन्दयतेcauses to move; sets in motion
स्पन्दयते:
TypeVerb
Rootस्पन्द् (स्पन्दने) / स्पन्दय (णिच्)
FormLat (Present), 3, Singular, Atmanepada
अङ्गानिlimbs; parts
अङ्गानि:
Karma
TypeNoun
Rootअङ्ग
FormNeuter, Accusative, Plural
सःhe; that (one)
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद् (सः)
FormMasculine, Nominative, Singular
गर्भःthe embryo
गर्भः:
Karta
TypeNoun
Rootगर्भ
FormMasculine, Nominative, Singular
चेतनान्वितःendowed with consciousness
चेतनान्वितः:
TypeAdjective
Rootचेतना + अन्वित (क्त)
FormMasculine, Nominative, Singular

ब्राह्मण उवाच

ब्राह्मण (Brāhmaṇa speaker)
जीवात्मा (jīvātman, implied)
गर्भ (embryo/fetus)
प्राणस्थान (seats of prāṇa; chest region implied)