Previous Verse
Next Verse

Shloka 12

धृतराष्ट्रस्य वनप्रस्थानानुज्ञा | Permission for Dhṛtarāṣṭra’s Forest-Retirement

ततो निष्क्रम्य नृपतिस्तस्मादन्त:पुरात्‌ तदा,चत्वार: सचिवा यस्य भ्रातरो विपुलौजस: । लोकपालसमा द्ोते सर्वधर्मार्थदर्शिन: ये कभी आपलोगोंके प्रति विषमभाव नहीं रखेंगे। लोकपालोंके समान महातेजस्वी तथा सम्पूर्ण धर्म और अर्थके मर्मज्ञ ये चार भाई जिनके सचिव हैं, वे भीम, अर्जुन, नकुल और सहदेवसे घिरे हुए महाबाहु महातेजस्वी युधिष्छिर सम्पूर्ण जीव-जगत्‌के स्वामी भगवान्‌ ब्रहद्माकी भाँति आपलोगोंका इसी तरह पालन करेंगे, जैसे पहलेके लोग करते आये हैं

tato niṣkramya nṛpatis tasmād antaḥpurāt tadā | catvāraḥ sacivā yasya bhrātaro vipulaujasaḥ || lokapālasamā dyote sarvadharmārthadarśinaḥ ||

Вайшампаяна сказал: Затем царь вышел из внутренних покоев дворца. Его сопровождали четыре советника — собственные братья, могучие силой, — сияющие, как хранители мира, и в совершенстве разумеющие начала дхармы и артхи. (В контексте этот отрывок утверждает, что они не будут питать пристрастия, и что Юдхиштхира, окружённый Бхимой, Арджуной, Накулой и Сахадевой, станет охранять и править народом праведно, по древнему установлению.)

ततःthen, from there
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
निष्क्रम्यhaving gone out
निष्क्रम्य:
TypeVerb
Rootनिष्+क्रम्
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), parasmaipada (usage-neutral)
नृपतिःthe king
नृपतिः:
Karta
TypeNoun
Rootनृपति
Formmasculine, nominative, singular
तस्मात्from that
तस्मात्:
Apadana
TypePronoun
Rootतद्
Formmasculine/neuter, ablative, singular
अन्तःपुरात्from the inner palace (harem/royal apartments)
अन्तःपुरात्:
Apadana
TypeNoun
Rootअन्तःपुर
Formneuter, ablative, singular
तदाat that time
तदा:
TypeIndeclinable
Rootतदा
चत्वारःfour
चत्वारः:
Karta
TypeAdjective
Rootचतुर्
Formmasculine, nominative, plural
सचिवाःministers, counselors
सचिवाः:
Karta
TypeNoun
Rootसचिव
Formmasculine, nominative, plural
यस्यwhose
यस्य:
TypePronoun
Rootयद्
Formmasculine/neuter, genitive, singular
भ्रातरःbrothers
भ्रातरः:
Karta
TypeNoun
Rootभ्रातृ
Formmasculine, nominative, plural
विपुलौजसःof great vigor/energy
विपुलौजसः:
TypeAdjective
Rootविपुल-ओजस्
Formmasculine, nominative, plural
लोकपालसमाःequal to the guardians of the worlds
लोकपालसमाः:
TypeAdjective
Rootलोकपाल-सम
Formmasculine, nominative, plural
द्युतिमन्तःradiant, splendid
द्युतिमन्तः:
TypeAdjective
Rootद्युतिमन्त्
Formmasculine, nominative, plural
सर्वधर्मार्थदर्शिनःknowers/observers of all dharma and artha
सर्वधर्मार्थदर्शिनः:
TypeAdjective
Rootसर्व-धर्म-अर्थ-दर्शिन्
Formmasculine, nominative, plural
येwho (those who)
ये:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
Formmasculine, nominative, plural

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
N
nṛpati (the king; contextually Yudhiṣṭhira)
A
antaḥpura (inner palace)
F
four brothers/ministers (contextually Bhīma, Arjuna, Nakula, Sahadeva)
L
lokapāla (world-guardians, directional regents)