Shloka 29
Vyāsa’s Inquiry into Dhṛtarāṣṭra’s Tapas and the Identification of Vidura with Dharma
Devanagari script
न चोत्सहे तपोविध्नं कर्तु ते धर्मचारिणि । तपसो हि परं नास्ति तपसा विन्दते महत्,“धर्मचारिणि! मैं आपकी तपस्यामें विघ्न डालना नहीं चाहता; क्योंकि तपसे बढ़कर कुछ नहीं है। (निष्काम भावपूर्वक) तपस्यासे परब्रह्म परमात्माकी भी प्राप्ति हो जाती है
Transliteration
na cotsahe tapovidhnaṁ kartu te dharmacāriṇi | tapaso hi paraṁ nāsti tapasā vindate mahat ||
Translation
Вайшампаяна сказал: «О праведная госпожа, у меня не поднимется сердце чинить препятствие твоей аскезе. Ибо нет ничего выше тапаса; через аскезу достигают высшего блага».
Word by Word
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
उत्सहेI am able / I dare
उत्सहे:
TypeVerb
Rootउत्सह्
FormLat, Present indicative, 1, Singular, Atmanepada
तपोविध्नम्obstacle to austerity
तपोविध्नम्:
Karma
TypeNoun
Rootतपोविघ्न
FormMasculine, Accusative, Singular
कर्तुम्to do / to make
कर्तुम्:
TypeVerb
Rootकृ
FormTumun (infinitive)
तेto you
ते:
Sampradana
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormDative, Singular
धर्मचारिणिO righteous-practising lady
धर्मचारिणि:
TypeNoun
Rootधर्मचारिणी
FormFeminine, Vocative, Singular
तपसःthan austerity
तपसः:
Apadana
TypeNoun
Rootतपस्
FormNeuter, Ablative, Singular
हिindeed / for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
परम्higher / superior
परम्:
TypeAdjective
Rootपर
FormNeuter, Nominative, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
अस्तिthere is
अस्ति:
TypeVerb
Rootअस्
FormLat, Present indicative, 3, Singular, Parasmaipada
तपसाby austerity
तपसा:
Karana
TypeNoun
Rootतपस्
FormNeuter, Instrumental, Singular
विन्दतेone obtains / finds
विन्दते:
TypeVerb
Rootविद्
FormLat, Present indicative, 3, Singular, Atmanepada
महत्the great (thing)
महत्:
Karma
TypeAdjective
Rootमहत्
FormNeuter, Accusative, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
V
VaiśampāyanaVerse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes