Shloka 33
ययाति–देवयानी संवादः
Yayāti–Devayānī Dialogue and Śukra’s Consent
Devanagari script
शुक्र उवाच अयमेहीति संशब्द्य मृतं संजीवयाम्यहम् । ततः संजीविनीं विद्यां प्रयुज्य कचमाह्नयत्,शुक्राचार्यने कहा--(बेटी! चिन्ता न करो।) मैं अभी “आओ” इस प्रकार बुलाकर मरे हुए कचको जीवित किये देता हूँ। ऐसा कहकर उन्होंने संजीवनी विद्याका प्रयोग किया और कचको पुकारा
Translation
Шукра сказал: «Стоит мне лишь крикнуть: “Иди сюда!”, — и я оживлю мёртвого». Сказав так, он применил знание Сандживани и призвал Качу.
Word by Word
शुक्रःŚukra (the preceptor)
शुक्रः:
Karta
TypeNoun
Rootशुक्र
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, Third, Singular, Parasmaipada
अयम्this (one)
अयम्:
Karta
TypePronoun
Rootइदम्
FormMasculine, Nominative, Singular
एहिcome!
एहि:
TypeVerb
Rootइ
FormImperative, Second, Singular, Parasmaipada
इतिthus
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
संशब्द्यhaving called aloud
संशब्द्य:
TypeVerb
Rootसम्-शब्द्
FormAbsolutive (Gerund), Parasmaipada
मृतम्dead (one)
मृतम्:
Karma
TypeAdjective
Rootमृत
FormMasculine, Accusative, Singular
संजीवयामिI revive / bring to life
संजीवयामि:
TypeVerb
Rootसम्-जीव् (णिच्)
FormPresent, First, Singular, Parasmaipada
अहम्I
अहम्:
Karta
TypePronoun
Rootअहम्
FormMasculine, Nominative, Singular
ततःthen / thereafter
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
संजीविनीम्the Saṃjīvanī (reviving) [spell]
संजीविनीम्:
Karma
TypeNoun
Rootसंजीविनी
FormFeminine, Accusative, Singular
विद्याम्knowledge, magical lore
विद्याम्:
Karma
TypeNoun
Rootविद्या
FormFeminine, Accusative, Singular
प्रयुज्यhaving applied/used
प्रयुज्य:
TypeVerb
Rootप्र-युज्
FormAbsolutive (Gerund), Parasmaipada
कचम्Kaca
कचम्:
Karma
TypeNoun
Rootकच
FormMasculine, Accusative, Singular
आह्नयत्called, summoned
आह्नयत्:
TypeVerb
Rootआ-ह्वा
FormImperfect, Third, Singular, Parasmaipada
Speaker
शुक्र उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes