Shloka 27
बक-राक्षसस्य आह्वानम् तथा वृक्षयुद्धम्
Summons of Baka and the Tree-Weapon Engagement
Devanagari script
धर्मादिन्द्राच्च वाताच्च सुषुवे या सुतानिमान् | सेयं भूमौ परिश्रान्ता शेते प्रासादशायिनी,“जिन्होंने धर्म, इन्द्र और वायुके द्वारा हम-जैसे पुत्रोंको उत्पन्न किया है, वे राजमहलमें सोनेवाली महारानी कुन्ती आज परिश्रमसे थककर यहाँ पृथ्वीपर पड़ी हैं
Translation
Она, что родила этих сыновей от Дхармы, от Индры и от Ваю, — она же, Кунти, царица, привыкшая почивать во дворцах, — ныне, изнурённая трудом, лежит на земле.
Word by Word
धर्मात्from Dharma
धर्मात्:
Apadana
TypeNoun
Rootधर्म
FormMasculine, Ablative, Singular
इन्द्रात्from Indra
इन्द्रात्:
Apadana
TypeNoun
Rootइन्द्र
FormMasculine, Ablative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
वातात्from Vāyu (Wind-god)
वातात्:
Apadana
TypeNoun
Rootवात
FormMasculine, Ablative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
सुषुवेgave birth (bore)
सुषुवे:
TypeVerb
Root√सू (प्रसवे)
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Singular, Parasmaipada
याshe who
या:
Karta
TypePronoun
Rootयद् (स्त्री.)
FormFeminine, Nominative, Singular
सुतान्sons
सुतान्:
Karma
TypeNoun
Rootसुत
FormMasculine, Accusative, Plural
इमान्these
इमान्:
Karma
TypePronoun
Rootइदम्
FormMasculine, Accusative, Plural
साshe
सा:
Karta
TypePronoun
Rootतद् (स्त्री.)
FormFeminine, Nominative, Singular
इयम्this (woman)
इयम्:
Karta
TypePronoun
Rootइदम् (स्त्री.)
FormFeminine, Nominative, Singular
भूमौon the ground/earth
भूमौ:
Adhikarana
TypeNoun
Rootभूमि
FormFeminine, Locative, Singular
परिश्रान्ताexhausted, worn out
परिश्रान्ता:
TypeAdjective
Rootपरि-√श्रम (क्त)
FormFeminine, Nominative, Singular
शेतेlies, rests
शेते:
TypeVerb
Root√शी (शये)
FormPresent (Laṭ), 3rd, Singular, Atmanepada
प्रासादशायिनीone who sleeps in a palace
प्रासादशायिनी:
TypeAdjective
Rootप्रासाद-शायिनी
FormFeminine, Nominative, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes