Shloka 12
Kuntī–Brāhmaṇa Saṃvāda on Atithi-dharma and Crisis Strategy (Ādi Parva 149)
Devanagari script
विदुरो मूर्ध्न्युपाप्राय परिष्वज्य वचो मुहुः । अरिएटं गच्छताव्यग्रा: पन्थानमिति चाब्रवीत्,“विदुरजीने आप सभी पाण्डुपुत्रोंको भावनाद्वारा हृदयसे लगाकर और मस्तक सूँघकर यह आशीर्वाद फिर कहलाया है कि “तुम शान्तचित्त हो कुशलपूर्वक मार्गपर बढ़ते जाओ”
Translation
Видура вновь и вновь обнял всех сыновей Панду с сердечной теплотой и, вдохнув аромат их темени как благословение, сказал: «Идите путём с умом спокойным; ступайте без тревоги, благополучно продолжая дорогу».
Word by Word
विदुरःVidura
विदुरः:
Karta
TypeNoun
Rootविदुर
FormMasculine, Nominative, Singular
मूर्ध्निon the head
मूर्ध्नि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमूर्धन्
FormMasculine, Locative, Singular
उपाप्रायapproached / went near
उपाप्राय:
TypeVerb
Rootउप-आ-√प्रा
FormPerfect (Paroksha), 3rd, Singular, Parasmaipada
परिष्वज्यhaving embraced
परिष्वज्य:
TypeVerb
Rootपरि-√स्वज्
Formल्यप् (absolutive/gerund), Active
वचःwords / speech
वचः:
Karma
TypeNoun
Rootवचस्
FormNeuter, Accusative, Singular
मुहुःagain and again
मुहुः:
TypeIndeclinable
Rootमुहुः
अरिएटंunclear (corrupt/uncertain reading)
अरिएटं:
Karma
TypeNoun
Rootअरिएट
FormUnknown, Accusative, Singular
गच्छतgo (you all)!
गच्छत:
TypeVerb
Root√गम्
FormImperative, 2nd, Plural, Parasmaipada
अव्यग्राःunagitated, calm
अव्यग्राः:
Karta
TypeAdjective
Rootअव्यग्र
FormMasculine, Nominative, Plural
पन्थानम्the path
पन्थानम्:
Karma
TypeNoun
Rootपन्थान्
FormMasculine, Accusative, Singular
इतिthus
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
अब्रवीत्said
अब्रवीत्:
TypeVerb
Root√ब्रू
FormImperfect, 3rd, Singular, Parasmaipada
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes