Previous Verse
Next Verse

Shloka 46

नियोगप्रसङ्गः — The Niyoga Episode: Births of Dhṛtarāṣṭra, Pāṇḍu, and Vidura

(अयं देवब्रतश्वैव गड्भादत्तश्न मे सुतः | द्विनामा शान्तनो: पुत्र: शान्तनोरधिको गुणै: ।। अयं कुमार: पुत्रस्ते विवृद्धः पुनरेष्यति । अहं च ते भविष्यामि आदह्वानोपगता नृप ।।) राजन! मेरा यह पुत्र देवव्रत और गंगादत्त--दो नामोंसे विख्यात होगा। आपका बालक गुणोंमें आपसे भी बढ़कर होगा। (अच्छा, अब जाती हूँ) आपका यह पुत्र अभी शिशु- अवस्थामें है। बड़ा होनेपर फिर आपके पास आ जायगा और आप जब मुझे बुलायेंगे तभी मैं आपके सामने उपस्थित हो जाऊँगी। वैशम्पायन उवाच एतदाख्याय सा देवी तत्रैवान्तरधीयत । आदाय च कुमारं तं जगामाथ यथेप्सितम्‌,वैशम्पायनजी कहते हैं-जनमेजय! ये सब बातें बताकर गंगादेवी उस नवजात शिशुको साथ ले वहीं अन्तर्धान हो गयीं और अपने अभीष्ट स्थानको चली गयीं

vaiśampāyana uvāca | ayaṃ devavrataś caiva gaṅgādattaś ca me sutaḥ | dvināmā śāntanoḥ putraḥ śāntanor adhiko guṇaiḥ || ayaṃ kumāraḥ putras te vivṛddhaḥ punar eṣyati | ahaṃ ca te bhaviṣyāmi āhvānopagatā nṛpa || etad ākhyāya sā devī tatraivāntaradhīyata | ādāya ca kumāraṃ taṃ jagāmātha yathepsitam ||

Вайшампаяна сказал: «О царь! Этот мой сын будет известен под двумя именами — Деваврата и Гангадатта. Он — сын Шантану, и добродетелями превзойдёт даже Шантану. Этот ребёнок, твой сын, ещё мал; когда он возмужает, он вернётся к тебе. И всякий раз, когда ты призовёшь меня, о царь, я предстану перед тобой». Сказав это, богиня исчезла тут же; взяв новорождённого, она отправилась туда, куда желала. Так, о Джанамеджая, возвестив эти слова, Ганга скрылась вместе с младенцем и ушла по своей воле.

अयम्this (he)
अयम्:
Karta
TypePronoun
Rootइदम्
FormMasculine, Nominative, Singular
देवव्रतःDevavrata (name)
देवव्रतः:
Karta
TypeNoun
Rootदेवव्रत
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
एवindeed/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
गङ्गादत्तःGangadatta (name)
गङ्गादत्तः:
Karta
TypeNoun
Rootगङ्गादत्त
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
मेmy/of me
मे:
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormGenitive, Singular
सुतःson
सुतः:
Karta
TypeNoun
Rootसुत
FormMasculine, Nominative, Singular
द्विनामाhaving two names
द्विनामा:
TypeAdjective
Rootद्विनामन्
FormMasculine, Nominative, Singular
शान्तनोःof Shantanu
शान्तनोः:
TypeNoun
Rootशान्तनु
FormMasculine, Genitive, Singular
पुत्रःson
पुत्रः:
Karta
TypeNoun
Rootपुत्र
FormMasculine, Nominative, Singular
शान्तनोःthan Shantanu/of Shantanu
शान्तनोः:
TypeNoun
Rootशान्तनु
FormMasculine, Genitive, Singular
अधिकःsuperior/greater
अधिकः:
TypeAdjective
Rootअधिक
FormMasculine, Nominative, Singular
गुणैःby virtues/in qualities
गुणैः:
Karana
TypeNoun
Rootगुण
FormMasculine, Instrumental, Plural
अयम्this (he)
अयम्:
Karta
TypePronoun
Rootइदम्
FormMasculine, Nominative, Singular
कुमारःboy/prince
कुमारः:
Karta
TypeNoun
Rootकुमार
FormMasculine, Nominative, Singular
पुत्रःson
पुत्रः:
Karta
TypeNoun
Rootपुत्र
FormMasculine, Nominative, Singular
तेyour/of you
ते:
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormGenitive, Singular
विवृद्धःfully grown/matured
विवृद्धः:
TypeAdjective
Rootवि-वृद्ध
FormMasculine, Nominative, Singular
पुनःagain
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः
एष्यतिwill come
एष्यति:
TypeVerb
Rootइ (एति)
FormSimple Future (Luṭ), Third, Singular
अहम्I
अहम्:
Karta
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormNominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
तेto you/for you
ते:
Sampradana
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormDative, Singular
भविष्यामिI will be
भविष्यामि:
TypeVerb
Rootभू
FormSimple Future (Luṭ), First, Singular
आह्वानेat (your) calling/summons
आह्वाने:
Adhikarana
TypeNoun
Rootआह्वान
FormNeuter, Locative, Singular
उपगताhaving come/arrived
उपगता:
TypeAdjective
Rootउप-गम् (गत)
FormFeminine, Nominative, Singular
नृपO king
नृप:
TypeNoun
Rootनृप
FormMasculine, Vocative, Singular
वैशम्पायनःVaishampayana
वैशम्पायनः:
Karta
TypeNoun
Rootवैशम्पायन
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect (Liṭ), Third, Singular
एतत्this (thing)
एतत्:
Karma
TypePronoun
Rootएतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
आख्यायhaving told
आख्याय:
TypeVerb
Rootआ-ख्या
FormAbsolutive (Gerund), Parasmaipada
साshe
सा:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormFeminine, Nominative, Singular
देवीgoddess
देवी:
Karta
TypeNoun
Rootदेवी
FormFeminine, Nominative, Singular
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
एवindeed/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
अन्तर्धीयतdisappeared/vanished
अन्तर्धीयत:
TypeVerb
Rootअन्तर्-धा
FormImperfect (Laṅ), Third, Singular, Atmanepada
आदायhaving taken
आदाय:
TypeVerb
Rootआ-दा
FormAbsolutive (Gerund), Parasmaipada
and
:
TypeIndeclinable
Root
कुमारम्the boy/prince
कुमारम्:
Karma
TypeNoun
Rootकुमार
FormMasculine, Accusative, Singular
तम्him/that one
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Singular
जगामwent
जगाम:
TypeVerb
Rootगम्
FormPerfect (Liṭ), Third, Singular
अथthen
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ
यथाas/according to
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
ईप्सितम्desired/wished-for
ईप्सितम्:
TypeAdjective
Rootईप्सित
FormNeuter, Accusative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
J
Janamejaya
G
Gaṅgā (Gaṅgādevī)
Ś
Śāntanu
D
Devavrata
G
Gaṅgādatta