Shloka 35
नियोगप्रसङ्गः — The Niyoga Episode: Births of Dhṛtarāṣṭra, Pāṇḍu, and Vidura
महाप्रभावो ब्रद्य॒र्षिदेवान् क्रोधसमन्वित: । अथाश्रमपदं प्राप्तास्ते वै भूयो महात्मन:,उन्हें शाप देकर उन महाभाग महर्षिने फिर तपस्यामें ही मन लगाया। राजन! तपस्याके धनी ब्रह्मर्षि वसिष्ठका प्रभाव बहुत बड़ा है। इसीलिये उन्होंने क्रोधमें भरकर देवता होनेपर भी उन आठों वसुओंको शाप दे दिया। तदनन्तर हमें शाप मिला है, यह जानकर वे वसु पुनः महामना वसिष्ठके आश्रमपर आये और उन महर्षिको प्रसन्न करनेकी चेष्टा करने लगे। नृपश्रेष्ठी महर्षि आपव समस्त धर्मोके ज्ञानमें निपुण थे। महाराज! उनको प्रसन्न करनेकी पूरी चेष्टा करने-पर भी वे वसु उन मुनिश्रेष्ठसे उनका कृपाप्रसाद न पा सके
vaiśampāyana uvāca | mahāprabhāvo brahmarṣir devān krodhasamanvitaḥ | athāśramapadaṃ prāptās te vai bhūyo mahātmanaḥ ||
Вайшампаяна сказал: великий духом брахмариши, обладавший безмерной духовной мощью, воспылал гневом и (даже) наложил проклятие на богов. Затем те существа вновь пришли в обитель того высокомысленного мудреца, зная, что проклятие пало на них, и старались приблизиться к нему снова, чтобы вернуть его благоволение. (Эпизод показывает: власть тапаса способна обуздать даже божественное, а проступок следует искупать смирением и возмещением, а не притязанием на привилегии.)
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Spiritual authority grounded in tapas is portrayed as morally weighty and effective even against divine beings; wrongdoing is not erased by status, and the proper response to fault is humility and seeking reconciliation rather than relying on privilege.
Vaiśampāyana describes how a powerful Brahmarṣi, angered, cursed divine beings; afterward they return to the sage’s hermitage again, attempting to appease him and mitigate the consequences of the curse.