अनुक्रमणिकाध्यायः (Anukramaṇikā Adhyāya) — Invocation, Narrator Frame, and Textual Scope
यदाओषं मागधानां वरिष्ठ जरासन्धं क्षत्रमध्ये ज्वलन्तम् । दोर्भ्या हतं भीमसेनेन गत्वा तदा नाशंसे विजयाय संजय,जब मैंने सुना कि मगधराज-शिरोमणि, क्षत्रियजातिके जाज्वल्यमान रत्न जरासन्धको भीमसेनने उसकी राजधानीमें जाकर बिना अस्त्र-शस्त्रके हाथोंसे ही चीर दिया। संजय! मेरी जीतकी आशा तो तभी टूट गयी
yadāśrauṣaṁ māgadhānāṁ variṣṭhaṁ jarāsandhaṁ kṣatramadhye jvalantam | dorbhyā hataṁ bhīmasenena gatvā tadā nāśaṁse vijayāya sañjaya ||
Когда я услышал, что Бхимасена, придя в самую его столицу, убил Джарасандху — первейшего среди магадхов, пылающего славой среди кшатриев — одной лишь силой своих рук, без оружия, тогда, Санджая, моя надежда на победу была разбита в тот же миг. Это известие — не просто о смерти, но о крушении политической и нравственной опоры: если такого витязя можно низвергнуть голой мощью и непреклонной решимостью, то равновесие сил — и уверенность, на нём построенная, — было решительно перевёрнуто.
The verse highlights how confidence in victory rests on real assessments of strength and alliances: when a seemingly invincible pillar of power (Jarāsandha) falls through sheer human effort (Bhīma’s arms), strategic certainty collapses. Ethically, it underscores the kṣatriya ideal of direct prowess and the sobering recognition that power can be overturned unexpectedly.
The speaker tells Sañjaya that upon hearing the news of Bhīmasena going to Jarāsandha’s own capital and killing him without weapons—by bodily strength alone—he immediately lost hope of winning, because this proved the opposing side’s extraordinary capability and shifted the perceived balance of power.