Shloka 59
Steya-doṣa-nirūpaṇa (On the Nature and Gravity of Theft) — within the Hayagrīva–Agastya Saṃvāda frame
Devanagari script
द्विजवर्माखिलांल्लोकानतीत्य प्रमदासखः / गाणपत्यमनुप्राप्य कैलासे ऽद्यापि मोदते
Transliteration
dvijavarmākhilāṃllokānatītya pramadāsakhaḥ / gāṇapatyamanuprāpya kailāse 'dyāpi modate
Translation
Двиджаварма, друг Прамад, превзошёл все миры; достигнув достоинства Ганапатьи, он и поныне радуется на Кайласе.
Word by Word
द्विजवर्माDvijavarman
द्विजवर्मा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootद्विजवर्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (Nominative singular)
अखिलान्all/entire
अखिलान्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअखिल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन (Accusative plural)
लोकान्worlds
लोकान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन (Accusative plural)
अतीत्यhaving crossed
अतीत्य:
Purvakala (पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootअति + इ (धातु) + अतीत्य (कृदन्त)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund): ‘having passed beyond’
प्रमदासखःcompanion of a nymph
प्रमदासखः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रमदा + सख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (Nominative singular); तत्पुरुषसमासः—प्रमदायाः सखा (companion of a nymph/woman)
गाणपत्यम्the realm/status of Gaṇapati
गाणपत्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootगाणपत्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (Accusative singular); ‘गणपतिसम्बन्धि पद/लोक’
अनुप्राप्यhaving reached
अनुप्राप्य:
Purvakala (पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootअनु + प्र + आप् (धातु) + अनुप्राप्य (कृदन्त)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund): ‘having reached’
कैलासेon/at Kailāsa
कैलासे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootकैलास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन (Locative singular)
अद्यापिeven today/still
अद्यापि:
Kala (काल)
TypeIndeclinable
Rootअद्य + अपि (अव्यय)
Formअव्ययसमूह (adverbial): ‘even today/still now’
मोदतेrejoices
मोदते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootमुद् (धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद