Shloka 31
महादेव्याः आविर्भाव-रूपान्तर-विहारवर्णनम्
Manifestation, Forms, and Divine Play of the Mahādevī
Devanagari script
इन्द्रो ऽपि स्वपुरं गत्वा सर्वदेवसमन्वितः / विषण्णचेता निःश्रीकश्चिन्तयामास देवराट्
Transliteration
indro 'pi svapuraṃ gatvā sarvadevasamanvitaḥ / viṣaṇṇacetā niḥśrīkaścintayāmāsa devarāṭ
Translation
Индра тоже, вернувшись в свой град со всеми богами, с унылым сердцем и лишённый Шри, царь дэвов предался размышлению.
Word by Word
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन
अपिalso
अपि:
Sambandha/Particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle), समुच्चयार्थ
स्व-पुरंhis own city
स्व-पुरं:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootस्व (प्रातिपदिक) + पुर (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (‘own’ + ‘city’), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन
गत्वाhaving gone
गत्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), ‘having gone’
सर्व-देव-समन्वितःaccompanied by all the gods
सर्व-देव-समन्वितः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + देव (प्रातिपदिक) + समन्वित (प्रातिपदिक; कृदन्त from सम्+अनु+इ/√इ ‘to be accompanied’)
Formतत्पुरुष-समास (‘accompanied by all gods’), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; इन्द्रः इति विशेषणम्
विषण्ण-चेताःdejected-minded
विषण्ण-चेताः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootविषण्ण (प्रातिपदिक; PPP from √सद्/√षद् with वि ‘to be dejected’) + चेतस् (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (‘dejected’ + ‘mind’), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; इन्द्रः इति विशेषणम्
निः-श्रीकःbereft of splendor
निः-श्रीकः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootनिः (उपसर्ग/अव्यय) + श्रीक (प्रातिपदिक)
Formउपसर्ग-पूर्वक, पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘without splendor/fortune’
चिन्तयामासpondered
चिन्तयामास:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootचिन्त् (धातु)
Formलिट्-लकार (Periphrastic Perfect/परस्मैपद), प्रथमपुरुष, एकवचन; ‘to think’
देव-राट्king of the gods
देव-राट्:
Apposition (समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक) + राट् (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (‘king of gods’), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; इन्द्रस्य उपनाम