Shloka 67
Pratisarga-pravartana (How Re-Creation Proceeds) / पुनःसर्ग-प्रवर्तन
Devanagari script
मया चैतत्पुनः प्रोक्तं पुत्रायामितबुद्धये / इत्येव वाक्यं ब्रह्मादिगुरुणां समुदात्दृतम्
Transliteration
mayā caitatpunaḥ proktaṃ putrāyāmitabuddhaye / ityeva vākyaṃ brahmādiguruṇāṃ samudātdṛtam
Translation
И я вновь изрёк это своему сыну с безмерным разумом. Таково слово, которое учителя, начиная с Брахмы, должным образом сохранили.
Word by Word
मयाby me
मया:
Kartr̥ (कर्ता/Agent in passive sense)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय/Conjunction ‘and’
एतत्this
एतत्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
पुनःagain
पुनः:
Sambandha (सम्बन्ध/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण/Adverb ‘again’
प्रोक्तम्was spoken/taught
प्रोक्तम्:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootप्र+वच् (धातु)
Formकृतान्त (क्त/PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि ‘was spoken/taught’
पुत्रायto (my) son
पुत्राय:
Sampradana (सम्प्रदान/Recipient)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन
अमितबुद्धयेto (him) of immeasurable intellect
अमितबुद्धये:
Sampradana (सम्प्रदान/Recipient qualifier)
TypeNoun
Rootअमित + बुद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘अमिता बुद्धिः यस्य/यस्या’ (as epithet)
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/Quotative)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण-निपात/quotative particle
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण/particle ‘indeed/just’
वाक्यम्the statement/teaching
वाक्यम्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootवाक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
ब्रह्मादिगुरुणाम्of the teachers beginning with Brahmā
ब्रह्मादिगुरुणाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootब्रह्मा + आदि + गुरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन; तत्पुरुषः (ब्रह्मा-आदि-गुरवः)
समुदात्completely
समुदात्:
Sambandha (सम्बन्ध/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootसम्+उद्+आ (धातु)
Formउपसर्गपूर्वक-क्रियाविशेषण/Adverbial form; ‘fully, altogether’ (पाठभेदे ‘समुदात्त-’ सम्भव)
धृतम्was upheld/maintained
धृतम्:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootधृ (धातु)
Formकृतान्त (क्त/PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि ‘was upheld/maintained’