Shloka 55
Pratisarga-pravartana (How Re-Creation Proceeds) / पुनःसर्ग-प्रवर्तन
Devanagari script
निरुक्तमस्य यो वेद सर्वपापैः प्रमुच्यते / तथैव त्रिषु वर्णेषु ये मनुष्या अधीयते
Transliteration
niruktamasya yo veda sarvapāpaiḥ pramucyate / tathaiva triṣu varṇeṣu ye manuṣyā adhīyate
Translation
Кто познал нирукту — разъяснение смысла этого, тот освобождается от всех грехов. Так же и люди трёх варн, которые изучают это.
Word by Word
निरुक्तम्the etymological explanation (nirukta)
निरुक्तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootनिरुक्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; nominal neuter used as object/topic
अस्यof this
अस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी (6th/genitive), एकवचन
यःwho
यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
वेदknows
वेद:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootविद् (धातु)
Formलट् (present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
सर्वपापैःfrom all sins
सर्वपापैः:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootसर्व-पाप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/instrumental-ablatival sense), बहुवचन; सर्व + पाप = all sins
प्रमुच्यतेis freed
प्रमुच्यते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootमुच् (धातु)
Formलट् (present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; passive/reflexive sense with प्र-
तथाthus
तथा:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; manner adverb
एवindeed/just
एव:
Nipata (निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; emphatic particle
त्रिषुin the three
त्रिषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिक)
Formत्रिलिङ्ग, सप्तमी (7th/locative), बहुवचन; numeral used adjectivally
वर्णेषुclasses/varṇas
वर्णेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootवर्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/locative), बहुवचन
येwho (those who)
ये:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
मनुष्याःmen/people
मनुष्याः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमनुष्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
अधीयतेstudies/recites
अधीयते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअधि-इ (धातु)
Formलट् (present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; impersonal/collective usage possible: 'is studied'/'studies'