Shloka 73

महापद्माटव्यार्घ्यस्थापनकथनम्

Establishing the Arghya in the Mahāpadmāṭavī

Devanagari script

एतच्चक्रे पालिका तु मुद्रा द्राविणिकाभिधा / नित्या कलान्तरादूर्ध्वं धिष्ण्य मत्यन्तसुन्दरम्

Transliteration

etaccakre pālikā tu mudrā drāviṇikābhidhā / nityā kalāntarādūrdhvaṃ dhiṣṇya matyantasundaram

Translation

В этой чакре хранительница — Мудра, именуемая Дравиника. Нитья, превыше промежутков кал, пребывает в обители несравненной красоты.

Word by Word

• etat: this
• etat: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: etad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: Napumsakaliṅga (नपुंसकलिङ्ग), Prathamā/Dvitīyā (1st/2nd), Ekavacana; used adjectivally

• cakre: in the cakra
• cakre: Adhikaraṇa (अधिकरण/Location)
• Type: Noun
• Root: cakra (चक्र, प्रातिपदिक)
• Form: Napumsakaliṅga, Saptamī vibhakti (7th/Locative), Ekavacana

• pālikā: the guardian (f.)
• pālikā: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: pālikā (पालिका, प्रातिपदिक)
• Form: Strīliṅga, Prathamā (1st), Ekavacana

• tu: indeed
• tu: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: tu (अव्यय)
• Form: Nipāta/particle (निपात)

• mudrā: Mudrā (name)
• mudrā: Karta (कर्ता/Apposition)
• Type: Noun
• Root: mudrā (मुद्रा, प्रातिपदिक)
• Form: Strīliṅga, Prathamā (1st), Ekavacana

• drāviṇikā-abhidhā: called Drāviṇikā
• drāviṇikā-abhidhā: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: drāviṇikā (द्राविणिका, प्रातिपदिक) + abhidhā (अभिधा, प्रातिपदिक)
• Form: Strīliṅga, Prathamā (1st), Ekavacana; ṣaṣṭhī-tatpuruṣa: ‘drāviṇikāyāḥ abhidhā’ = ‘having the name Drāviṇikā’

• nityā: Nityā (a goddess)
• nityā: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: nityā (नित्या, प्रातिपदिक)
• Form: Strīliṅga, Prathamā (1st), Ekavacana

• kalāntarāt: from the interval/another phase
• kalāntarāt: Apādāna (अपादान/Source)
• Type: Noun
• Root: kalāntara (कलान्तर, प्रातिपदिक)
• Form: Napumsakaliṅga, Pañcamī vibhakti (5th/Ablative), Ekavacana

• ūrdhvam: upwards/above
• ūrdhvam: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ūrdhva (ऊर्ध्व, प्रातिपदिक/avyaya-prayoga)
• Form: Avyaya (अव्यय), adverb (क्रियाविशेषण)

• dhiṣṇyam: abode/seat
• dhiṣṇyam: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: dhiṣṇya (धिष्ण्य, प्रातिपदिक)
• Form: Napumsakaliṅga, Prathamā/Dvitīyā (1st/2nd), Ekavacana

• ati-anta-sundaram: exceedingly beautiful
• ati-anta-sundaram: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ati (अति, अव्यय) + anta (अन्त, प्रातिपदिक) + sundara (सुन्दर, प्रातिपदिक)
• Form: Napumsakaliṅga, Prathamā/Dvitīyā (1st/2nd), Ekavacana; avyayībhāva with intensifier ‘ati’ → ‘exceedingly’