Shloka 28
भण्डपुत्रशोकः (Bhaṇḍa’s Lament for His Sons) — Lalitopākhyāna Episode
Devanagari script
वेगात्प्रपततो भानोर्देहसंगात्समुत्थिताः / चरमाब्धेरिव पयःकणास्तारा विरेजिरे
Transliteration
vegātprapatato bhānordehasaṃgātsamutthitāḥ / caramābdheriva payaḥkaṇāstārā virejire
Translation
От стремительного падения Солнца искры, возникшие от соприкосновения его тела, засияли звёздами, словно брызги воды из последнего океана на краю мира.
Word by Word
वेगात्from speed, due to velocity
वेगात्:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootवेग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; हेतौ/कारण (abl. sg., from/owing to speed)
प्रपततःof (him) falling down swiftly
प्रपततः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootप्र-√पत् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formवर्तमानकृदन्त (शतृ), षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; सम्बन्ध (gen. sg.)
भानोःof the sun
भानोः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootभानु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन (gen. sg.)
देहसंगात्from contact with the body
देहसंगात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootदेह + सङ्ग (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (देहस्य सङ्गः), पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचन (abl. sg.)
समुत्थिताःarisen, sprung up
समुत्थिताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसम्-उत्-√स्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त/PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; कर्तृ/वस्तुविशेषण (m. nom. pl.)
चरमाब्धेःof the farthest ocean
चरमाब्धेः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootचरम + अब्धि (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (चरमः अब्धिः), पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन (gen. sg.)
इवlike
इव:
Sambandha (सम्बन्ध/उपमा)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमा-अव्यय
पयःकणाःdrops of water
पयःकणाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपयस् + कण (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (पयसः कणाः), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन (nom. pl.)
ताराःstars
ताराः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतारा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन (fem. nom. pl.)
विरेजिरेshone forth
विरेजिरे:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवि-√राज् (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्ष), प्रथमपुरुष, बहुवचन; आत्मनेपद (3rd pl. perfect)