Shloka 101
विषङ्गपलायनम् (Viṣaṅga-palāyanam) — Aftermath of the First Battle Day
Devanagari script
क्षणेक्षणे बालिकया क्रियमाणं महारणम् / व्यजिज्ञपन्महाराज्ञ्यै भ्रमन्त्यः परिचारिकाः
Transliteration
kṣaṇekṣaṇe bālikayā kriyamāṇaṃ mahāraṇam / vyajijñapanmahārājñyai bhramantyaḥ paricārikāḥ
Translation
Мгновение за мгновением девочка вершила великое сражение; служанки, метаясь туда и сюда, донесли об этом Великой Царице.
Word by Word
क्षणे-क्षणेmoment by moment
क्षणे-क्षणे:
Kāla-adhikaraṇa (काल-अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootक्षण (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव (reduplicated locative used adverbially), अर्थः = 'at every moment'
बालिकयाby the girl
बालिकया:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootबालिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), एकवचन
क्रियमाणम्being done/being carried out
क्रियमाणम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeVerb
Root√कृ (धातु)
Formशानच्-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
महा-रणम्great battle
महा-रणम्:
Karma/Viṣaya (कर्म/विषय)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + रण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
व्यजिज्ञपन्they informed/announced
व्यजिज्ञपन्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√ज्ञप् (धातु)
Formलङ् (Imperfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष, बहुवचन; उपसर्गः वि-
महा-राज्ञ्यैto the great queen
महा-राज्ञ्यै:
Sampradāna (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + राज्ञी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी (Dative), एकवचन
भ्रमन्त्यःmoving about, hurrying
भ्रमन्त्यः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Root√भ्रम् (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
परिचारिकाःattendant women
परिचारिकाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपरिचारिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन