Shloka 44
Śūnyaka-nagara Utpāta-varṇanam (Portents in the City of Śūnyaka) — Lalitāyāḥ Yātrā-śravaṇāt Bhaṇḍāsura-purālaye Kṣobhaḥ
Devanagari script
तस्मात्तदुत्सारणार्थं प्रेषणीयास्तु किङ्कराः / सकचग्रहमाकृष्य सानेतव्या मदोद्धता
Transliteration
tasmāttadutsāraṇārthaṃ preṣaṇīyāstu kiṅkarāḥ / sakacagrahamākṛṣya sānetavyā madoddhatā
Translation
Посему, дабы изгнать её, следует послать слуг; схватив за волосы и голову, силой привести сюда — ту, что опьянела от гордыни.
Word by Word
तस्मात्therefore; from that
तस्मात्:
Hetu/Apādāna-सूचक (हेतु/अपादान)
TypeIndeclinable
Rootतस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (Avyaya); तस्मात् = ‘therefore/from that’ (ablatival adverbial use)
तत्that (act/thing)
तत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
उत्सारणार्थम्for the purpose of driving out
उत्सारणार्थम्:
Prayojana (प्रयोजन/अर्थ)
TypeNoun
Rootउत्सारण (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष/उपपद-समास: ‘उत्सारणस्य अर्थः’ = for the purpose of expulsion
प्रेषणीयाःshould be dispatched
प्रेषणीयाः:
Karta-विशेषण (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रेषणीय (कृदन्त-प्रातिपदिक; √प्रेष्/प्रेषय् (धातु) ‘to send’)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विधेय-विशेषण: ‘to be sent/should be dispatched’ (gerundive/णीयत्)
तुindeed/but
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; अवधान/विरोधार्थक particle ‘but/indeed’
किङ्कराःservants/attendants
किङ्कराः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकिङ्कर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
स-कच-ग्रहम्(by) seizing the hair
स-कच-ग्रहम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootस (अव्यय/उपसर्ग-सदृश) + कच (प्रातिपदिक) + ग्रह (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; तत्पुरुष: ‘कचानां ग्रहः’ = seizure of hair; ‘स-’ = ‘with’ (together with)
आकृष्यhaving dragged
आकृष्य:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootआ-√कृष् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund/absolutive); ‘having dragged/pulled’
साshe
सा:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
आनेतव्याshould be brought
आनेतव्या:
Karma-विशेषण (कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootआ-नी (धातु √नी) + तव्य (कृदन्त-प्रत्यय)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विधेय-विशेषण: ‘to be brought/should be brought’ (gerundive/तव्यत्)
मद-उद्धताarrogant with pride
मद-उद्धता:
Karma-विशेषण (कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootमद (प्रातिपदिक) + उद्धत (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; तत्पुरुष: ‘मदेन उद्धता’ = puffed up with intoxication/pride