Previous Verse
Next Verse

Shloka 19

Ābhūta-saṃplava & Loka-vibhāga

Dissolution Threshold and the Fourteen Abodes

स्वर्लोकं वै दिवं ह्येष पुराणे निश्चयो गतः / भूतस्याधिपतिश्चाग्निस्ततो भूतपतिः स्मृतः

svarlokaṃ vai divaṃ hyeṣa purāṇe niścayo gataḥ / bhūtasyādhipatiścāgnistato bhūtapatiḥ smṛtaḥ

В Пуране утверждено: Сварлока и есть небесный, божественный мир. Владыка существ-бхута — Агни; потому он памятуется как «Бхӯтапати».

svarlokamSvarga-world
svarlokam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsvarloka (प्रातिपदिक; svar + loka)
FormNapumsaka, Dvitīyā (2nd/द्वितीया), Ekavacana; कर्मपद (object)
vaiindeed
vai:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootvai (अव्यय)
FormNipāta/particle (निपात) — emphasis/indeed
divamheaven
divam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootdiv (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka, Dvitīyā (2nd), Ekavacana
hifor/indeed
hi:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
FormNipāta (निपात) — for/because/indeed
eṣaḥthis (is)
eṣaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootetad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā (1st/प्रथमा), Ekavacana; sarvanāma (pronoun)
purāṇein the Purāṇa
purāṇe:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootpurāṇa (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka, Saptamī (7th/सप्तमी), Ekavacana; adhikaraṇa (locative)
niścayaḥdetermination/decision
niścayaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootniścaya (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā (1st), Ekavacana
gataḥhas become fixed/settled
gataḥ:
Kriyā (क्रिया; verbal predicate)
TypeVerb
Root√gam (गम् धातु) + gata (कृदन्त)
FormBhūta-kṛdanta (past passive participle), Puṃliṅga, Prathamā, Ekavacana; predicative with niścayaḥ (gataḥ = ‘has gone/has become fixed’)
bhūtasyaof the element/being
bhūtasya:
Sambandha (सम्बन्ध; genitive)
TypeNoun
Rootbhūta (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka, Ṣaṣṭhī (6th/षष्ठी), Ekavacana; genitive relation
adhipatiḥoverlord
adhipatiḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootadhipati (प्रातिपदिक; adhi + pati)
FormPuṃliṅga, Prathamā (1st), Ekavacana
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormSamuccaya-nipāta (समुच्चय) — conjunction
agniḥAgni (fire)
agniḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootagni (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā (1st), Ekavacana
tataḥtherefore
tataḥ:
Hetu/Upapada (हेतु/अव्ययार्थ)
TypeIndeclinable
Roottataḥ (अव्यय)
FormAvyaya (adverb) — ‘therefore/from that’
bhūtapatiḥlord of beings/elements
bhūtapatiḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbhūtapati (प्रातिपदिक; bhūta + pati)
FormPuṃliṅga, Prathamā (1st), Ekavacana
smṛtaḥis called/remembered as
smṛtaḥ:
Kriyā (क्रिया; verbal predicate)
TypeVerb
Root√smṛ (स्मृ धातु) + smṛta (कृदन्त)
FormBhūta-kṛdanta (past passive participle), Puṃliṅga, Prathamā, Ekavacana; predicative (‘is called/considered’)