Shloka 20
Bhaṇḍāsuraprādurbhāva
Rise and Consecration of Bhaṇḍāsura
Devanagari script
वर्धमानमथो दैत्यं तपसा च बलेन च / हीयमानबलं चेन्द्रं संप्रेक्ष्य कमलापतिः
Transliteration
vardhamānamatho daityaṃ tapasā ca balena ca / hīyamānabalaṃ cendraṃ saṃprekṣya kamalāpatiḥ
Translation
Увидев, как дайтья возрастает благодаря аскезе и силе, а мощь Индры убывает, Владыка Камалы пристально взглянул.
Word by Word
वर्धमानम्increasing, growing
वर्धमानम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootवर्धमान (कृदन्त; √वृध् धातु)
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (present active participle); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; विशेषणम्
अथthen
अथ:
Sambandha (सम्बन्ध/वाक्यसम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रम/आरम्भसूचक (then/now)
दैत्यम्the Daitya (demon)
दैत्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदैत्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
तपसाby austerity
तपसा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; करण/हेतु-भावे
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक (and)
बलेनby strength
बलेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootबल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; करण-भावे
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक
हीयमानबलम्whose strength was diminishing
हीयमानबलम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootहीयमान (कृदन्त; √हा धातु) + बल (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (हीयमानं बलं यस्य/यत्); हीयमान = वर्तमानकाले शानच्-प्रत्ययान्त (present passive/ātmanepada participle sense: being diminished); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम्
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
संप्रेक्ष्यhaving observed
संप्रेक्ष्य:
Kriya (क्रिया; पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootसं-√प्रेक्ष् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive); पूर्वकालिक क्रिया (having observed/after seeing)
कमलापतिःthe Lord of Lakṣmī (Viṣṇu)
कमलापतिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकमला + पति (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (कमलायाः पति:); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन