Shloka 45
Amṛta-Manthana and Lalitā’s Mohinī Intervention
Amṛtamanthana-Prasaṅga
Devanagari script
तमुवाच महादेवो भगवन्पुरुषोत्तम / महायोगेश्वर श्रीमन्सर्वसौभाग्यसुन्दरम्
Transliteration
tamuvāca mahādevo bhagavanpuruṣottama / mahāyogeśvara śrīmansarvasaubhāgyasundaram
Translation
Тогда Махадева сказал: «О Бхагаван, Пурушоттама! О Махайогешвара, славный, прекрасный всеми благими удачами!»
Word by Word
तम्to him
तम्:
सम्प्रदान/प्रति (addressee)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
उवाचsaid
उवाच:
क्रिया (main verb)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular)
महादेवःMahādeva (Śiva)
महादेवः:
कर्ता (Kartā/subject)
TypeNoun
Rootमहादेव (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (महान् देवः); पुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
भगवन्O Blessed Lord
भगवन्:
सम्बोधन (address)
TypeNoun
Rootभगवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन (Singular)
पुरुषोत्तमO best of persons
पुरुषोत्तम:
सम्बोधन (address)
TypeNoun
Rootपुरुष + उत्तम (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष/कर्मधारयार्थ (श्रेष्ठः पुरुषः); पुंलिङ्ग (Masculine), सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन (Singular)
महायोगेश्वरO great lord of yoga
महायोगेश्वर:
सम्बोधन (address)
TypeNoun
Rootमहा + योग + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (महान् योगः यस्य/योगस्य ईश्वरः); पुंलिङ्ग (Masculine), सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन (Singular)
श्रीमान्O illustrious one
श्रीमान्:
सम्बोधन (address)
TypeAdjective
Rootश्रीमत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन (Singular); विशेषण (adjective)
सर्वसौभाग्यसुन्दरम्beautiful with all auspiciousness
सर्वसौभाग्यसुन्दरम्:
विशेषण (qualifier)
TypeAdjective
Rootसर्व + सौभाग्य + सुन्दर (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (सर्वस्य सौभाग्यस्य सुन्दरम्/सुन्दरः); नपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); here as epithet/predicate of ‘रूपम्’ implied