Shloka 27
अधोलोकवर्णनम् (Adholoka-varṇana) — Description of the Lower Worlds and Cosmographic Measures
Devanagari script
घनवातं तथाकाशमाकाशं च महात्मना / भूतादिना वृतं सर्वं भूतादिर्महता वृतः
Transliteration
ghanavātaṃ tathākāśamākāśaṃ ca mahātmanā / bhūtādinā vṛtaṃ sarvaṃ bhūtādirmahatā vṛtaḥ
Translation
Густой ветер и акаша — и сама акаша — покрыты Махатмой. Всё окружено Бхутади, а Бхутади окружено Махатом.
Word by Word
घनवातम्dense wind
घनवातम्:
कर्म (object)
TypeNoun
Rootघन-वात (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; समासः—कर्मधारय
तथाlikewise
तथा:
सम्बन्ध (connector)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/तुल्यत्व (adverb: likewise/also)
आकाशम्space/ether
आकाशम्:
कर्म (object)
TypeNoun
Rootआकाश (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
आकाशम्space (again)
आकाशम्:
कर्म (object)
TypeNoun
Rootआकाश (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (पुनरुक्ति emphatic)
चand
च:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
महात्मनाby the great self/mahat
महात्मना:
करण (instrument/agent in passive)
TypeNoun
Rootमहात्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन
भूतादिनाby the origin of beings/elements
भूतादिना:
करण (instrument/agent)
TypeNoun
Rootभूत-आदि (प्रातिपदिक; भूत=element/being, आदि=beginning)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (भूतानाम् आदिः)
वृतम्covered, enclosed
वृतम्:
विधेय (predicate; ‘covered/enclosed’)
TypeVerb
Rootवृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (Past passive participle/क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
सर्वम्all
सर्वम्:
विशेषण (of implied ‘जगत्/इदम्’)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम-विशेषण
भूतादिःthe origin of beings/elements
भूतादिः:
कर्ता (subject)
TypeNoun
Rootभूत-आदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुष
महताby the great (principle)
महता:
करण (instrument/agent)
TypeNoun
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन
वृतःis covered/enclosed
वृतः:
विधेय (predicate of भूतादिः)
TypeVerb
Rootवृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (Past passive participle/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन