Shloka 108
Mauneya Devagandharva–Apsaras Vamsha-Kirtana
Catalogue of Mauneya Gandharvas and Apsarases
Devanagari script
संभूतः स तया सार्द्धं दृश्यमानो ऽप्सरोगणैः / जगाम मैथुनं यक्षः पुत्रार्थं स तया सह
Transliteration
saṃbhūtaḥ sa tayā sārddhaṃ dṛśyamāno 'psarogaṇaiḥ / jagāma maithunaṃ yakṣaḥ putrārthaṃ sa tayā saha
Translation
Он явился вместе с нею, и сонмы апсар взирали на него. Ради обретения сына тот якша вступил с нею в супружеское соитие.
Word by Word
संभूतःborn/produced
संभूतः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootसम्-भू (धातु)
Formकृदन्त (Kṛdanta), भूतकृदन्त/क्त (past passive participle, -ta); पुल्लिङ्ग (masc), प्रथमा (Nom.1), एकवचन (sg)
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (pronoun); पुल्लिङ्ग, प्रथमा (Nom.1), एकवचन
तयाwith her / by her
तया:
Sahakāraka/Instrument (करण/सह)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; स्त्रीलिङ्ग (fem), तृतीया (Instr.3), एकवचन
सार्द्धम्together with
सार्द्धम्:
Saha (सह)
TypeIndeclinable
Rootसार्द्धम् (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (indeclinable); उपसर्गार्थक/सह-अर्थे (in the sense of 'together with')
दृश्यमानःbeing seen/visible
दृश्यमानः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formकृदन्त; वर्तमानकृदन्त/शानच् (present passive participle, -māna); पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अप्सरोगणैःby the groups of apsarases
अप्सरोगणैः:
Agent/Instrument (करण)
TypeNoun
Rootअप्सरस् + गण (प्रातिपदिक)
Formसमास: षष्ठी-तत्पुरुष (genitive determinative) ‘अप्सरसां गणः’; पुल्लिङ्ग, तृतीया (Instr.3), बहुवचन (pl)
जगामwent
जगाम:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद; प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
मैथुनम्sexual union
मैथुनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमैथुन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neut), द्वितीया (Acc.2), एकवचन
यक्षःthe Yaksha
यक्षः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
पुत्रार्थम्for the sake of a son
पुत्रार्थम्:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeNoun
Rootपुत्र + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formसमास: चतुर्थी-तत्पुरुष (dative-purpose) ‘पुत्राय अर्थः’; पुल्लिङ्ग, द्वितीया (Acc.2), एकवचन; प्रयोजनार्थे (for the purpose)
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तयाwith her
तया:
Saha (सह)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; स्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
सहwith
सह:
Saha (सह)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formअव्यय; सहार्थक-निपात (particle meaning 'with')