Previous Verse
Next Verse

Shloka 5

Śrāddhadeva Manu’s Sons: Pṛṣadhra’s Curse and Renunciation; Genealogies of Nariṣyanta and Diṣṭa

एकां जग्राह बलवान् सा चुक्रोश भयातुरा । तस्यास्तु क्रन्दितं श्रुत्वा पृषध्रोऽनुससार ह ॥ ५ ॥ खड्‌गमादाय तरसा प्रलीनोडुगणे निशि । अजानन्नच्छिनोद् बभ्रो: शिर: शार्दूलशङ्कया ॥ ६ ॥

ekāṁ jagrāha balavān sā cukrośa bhayāturā tasyās tu kranditaṁ śrutvā pṛṣadhro ’nusasāra ha

Могучий тигр схватил одну корову, и она, охваченная страхом, закричала. Услышав её крик, Пришадхра стремительно бросился на звук. Но в ночи, когда облака скрыли звёзды, он поднял меч и, приняв корову за тигра, по ошибке с силой отсёк ей голову.

एकाम्one (cow)
एकाम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; ‘गाम्’ (अनुक्त) इति विशेषणम्
जग्राहseized
जग्राह:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootग्रह् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
बलवान्strong
बलवान्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootबलवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘शार्दूलः’ (अनुक्त) इति विशेषणम्
साshe (that cow)
सा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
चुक्रोशcried out
चुक्रोश:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootक्रुश् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
भय-आतुराdistressed with fear
भय-आतुरा:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootभय + आतुर (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समास (भयेन आतुरा)
तस्याःof her
तस्याः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन
तुindeed/and
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विशेषार्थक/विरोधार्थक (particle)
क्रन्दितम्the cry
क्रन्दितम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootक्रन्दित (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; भाववाचक (crying)
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Purvakala (पूर्वकाल/absolutive)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund)
पृषध्रःPṛṣadhra
पृषध्रः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपृषध्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अनुससारran after, pursued
अनुससार:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसृ (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद; उपसर्गः अनु-
indeed
:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootह (अव्यय)
Formअव्यय; पदपूरण/निपात (expletive particle)
P
Pṛṣadhra

FAQs

This verse shows immediate kṣatriya responsibility—on hearing a cow’s cry of fear, Pṛṣadhra rushes to protect her, illustrating dharma as active protection of the vulnerable.

Because he heard the cow’s terrified cry and, as a protector, responded instantly to stop the attack and rescue her.

Respond promptly when someone is in danger or distress—dharma is not passive; it is compassionate, timely action to protect others.