Srimad Bhagavatam — Navama Skandha, Shloka 12

Lord Rāmacandra’s Charity, Sītā’s Departure, and the Lord’s Return to Vaikuṇṭha

Devanagari script

अङ्गदश्चित्रकेतुश्च लक्ष्मणस्यात्मजौ स्मृतौ । तक्ष: पुष्कल इत्यास्तां भरतस्य महीपते ॥ १२ ॥

Transliteration

aṅgadaś citraketuś ca lakṣmaṇasyātmajau smṛtau takṣaḥ puṣkala ity āstāṁ bharatasya mahīpate

Translation

О Махараджа Парикшит, у Лакшманы было два сына — Ангада и Читракету. И, о царь, у Бхараты также было два сына — Такша и Пушкала.

Synonyms

• अङ्गदः: Aṅgada
• अङ्गदः: Karta (कर्ता; in apposition)
• Type: Noun
• Root: अङ्गद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन

• चित्रकेतुः: Citraketu
• चित्रकेतुः: Karta (कर्ता; in apposition)
• Type: Noun
• Root: चित्रकेतु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction)

• लक्ष्मणस्य: of Lakṣmaṇa
• लक्ष्मणस्य: Sambandha (सम्बन्ध/of)
• Type: Noun
• Root: लक्ष्मण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी (Genitive/सम्बन्ध), एकवचन

• आत्मजौ: two sons
• आत्मजौ: Karta (कर्ता; subject)
• Type: Noun
• Root: आत्मज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा, द्विवचन

• स्मृतौ: are remembered as
• स्मृतौ: Kriya (क्रिया; predicate participle)
• Type: Verb
• Root: स्मृत (कृदन्त; √स्मृ धातु)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा, द्विवचन; भूतकृदन्त — ‘are remembered/are said’

• तक्षः: Takṣa
• तक्षः: Karta (कर्ता; in naming/apposition)
• Type: Noun
• Root: तक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन

• पुष्कलः: Puṣkala
• पुष्कलः: Karta (कर्ता; in naming/apposition)
• Type: Noun
• Root: पुष्कल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन

• इति: thus
• इति: Sambandha (सम्बन्ध/quotative)
• Type: Indeclinable
• Root: iti (अव्यय)
• Form: अव्यय; नाम-निर्देश/उद्धरण-सूचक

• आस्ताम्: were (so named)
• आस्ताम्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √अस् (धातु)
• Form: लोट् (Imperative/आज्ञार्थ); प्रथमपुरुष, द्विवचन; परस्मैपद; अर्थे ‘they were/they existed’ (idiomatic)

• भरतस्य: of Bharata
• भरतस्य: Sambandha (सम्बन्ध/of)
• Type: Noun
• Root: भरत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी (Genitive/सम्बन्ध), एकवचन

• महीपते: O king
• महीपते: Sambodhana (सम्बोधन/address)
• Type: Noun
• Root: महीपतिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन

Characters & Entities

• Lakṣmaṇa
• Aṅgada
• Citraketu
• Bharata
• Takṣa
• Puṣkala

FAQs

Who were Lakshmana’s sons according to Srimad Bhagavatam?

This verse states that Lakṣmaṇa’s sons were Aṅgada and Citraketu.

Who were Bharata’s sons in Bhagavata Purana Canto 9?

Śukadeva Gosvāmī says that Bharata had two sons named Takṣa and Puṣkala.

What is the practical value of these genealogies in the Bhagavatam?

They preserve sacred history (itihāsa), connect exemplary rulers to dharma, and help devotees remember the Lord’s associates and the culture centered on devotion and righteous rule.