Previous Verse
Next Verse

Shloka 46

अविद्याबीज-निरूपणं, योगस्वरूप-उपदेशः, मूर्तहरिधारणा-समाधि, जनकवंशीय-राजर्षिसंवादः

कथ्यतां मे महाभाग चेतसो यः शुभाश्रयः यदाधारम् अशेषं तद् धन्ति दोषसमुद्भवम्

kathyatāṃ me mahābhāga cetaso yaḥ śubhāśrayaḥ yadādhāram aśeṣaṃ tad dhanti doṣasamudbhavam

Ó bem-aventurado, dize-me: qual é o refúgio auspicioso da mente, no qual, quando todo o ser se apoia firmemente, é abatido o surgir de faltas e impurezas?

कथ्यताम्let it be told
कथ्यताम्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootकथ् (धातु)
Formलकारः—लोट् (Imperative/आज्ञार्थ), पुरुषः—प्रथम (3rd), वचनम्—एकवचन (Singular), प्रयोगः—कर्मणि (Passive); धातोः—कथ्, धात्वर्थः—वदने/कथने
मेto me / of me
मे:
Sampradana/Adhikara (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formसर्वनाम, षष्ठी (6th/Genitive) एकवचन; अर्थः—मम (of me)
महाभागO fortunate one
महाभाग:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहाभाग (प्रातिपदिक: महा + भाग)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative) एकवचन; समासः—कर्मधारय (महान् भागः यस्य/महाभागः)
चेतसःof the mind
चेतसः:
Sampradana/Adhikara (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootचेतस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive) एकवचन; अर्थः—मनसः (of the mind)
यःwhich / who
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative) एकवचन; सम्बन्धः—यः ... सः (relative)
शुभाश्रयःauspicious support/refuge
शुभाश्रयः:
Karta (Subject complement/कर्ता-विशेषण)
TypeNoun
Rootशुभ + आश्रय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative) एकवचन; समासः—तत्पुरुष (शुभस्य आश्रयः)
यदाधारम्having that as its basis
यदाधारम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeNoun
Rootयद् + आधार (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd) एकवचन; समासः—तत्पुरुष (यस्य आधारः/यदाधारम् = whose basis); अत्र विशेषणरूपेण
अशेषम्entire, without remainder
अशेषम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअशेष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd) एकवचन; अर्थः—समस्तम् (entire)
तत्that
तत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formसर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd) एकवचन; निर्देशः—तद् (that)
हन्तिdestroys
हन्ति:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootहन् (धातु)
Formलकारः—लट् (Present/वर्तमान), पुरुषः—प्रथम (3rd), वचनम्—एकवचन (Singular), परस्मैपदम्; धातुः—हन् (to strike/destroy)
दोषसमुद्भवम्the arising of faults
दोषसमुद्भवम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदोष + समुद्भव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative) एकवचन; समासः—तत्पुरुष (दोषाणां समुद्भवः = arising of faults)

Maitreya (addressing Sage Parāśara)

M
Maitreya
S
Sage Parāśara

FAQs

It points to the need for the mind to rest on a supreme, auspicious foundation—classically understood as Vishnu—so that inner defects (doṣas) do not arise and spiritual clarity is established.

The verse frames Maitreya’s request: Parāśara’s answer (in the surrounding passage) characteristically presents Vishnu as the sustaining support (ādhāra) whose remembrance/devotion stabilizes the mind and destroys the causes of impurity.

Vishnu is implied as the supreme reality and ultimate support of all—when consciousness is grounded in Him, the emergence of spiritual faults is overcome, aligning with Vaishnava purification through refuge (śaraṇāgati/bhakti).