Shloka 31

भविष्य-मन्वन्तराः (अष्टम-चतुर्दश) तथा कल्प-युग-व्यवस्था

Devanagari script

निश्चरश् चाग्नितेजाश् च वपुष्मान् विष्णुर् आरुणिः हविष्मान् अनघश् चैते भव्याः सप्तर्षयस् तथा

Transliteration

niścaraś cāgnitejāś ca vapuṣmān viṣṇur āruṇiḥ haviṣmān anaghaś caite bhavyāḥ saptarṣayas tathā

Translation

Niścara e Agnitejas; Vapuṣmān, Viṣṇu e Āruṇi; Haviṣmān e o imaculado Anagha—estes são os sete sábios (Saptarṣis) do Manvantara Bhavya.

Word by Word

• निश्चरः: Niścara (name)
• निश्चरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: निश्चर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक

• अग्नितेजाः: Agnitejas (name)
• अग्नितेजाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अग्नि + तेजस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—अग्नेः तेजः यस्य (तत्पुरुष)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक

• वपुष्मान्: Vapuṣmān (the radiant-bodied; name)
• वपुष्मान्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वपुष्मत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; मतुप्-प्रत्ययान्त (possessive)

• विष्णुः: Viṣṇu (name)
• विष्णुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विष्णु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• आरुणिः: Āruṇi (name)
• आरुणिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: आरुणि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• हविष्मान्: Haviṣmān (name)
• हविष्मान्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: हविष्मत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; मतुप्-प्रत्ययान्त

• अनघः: Anagha (name)
• अनघः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अनघ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक

• एते: these
• एते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सर्वनाम

• भव्याः: auspicious/noble
• भव्याः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भव्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण

• सप्तर्षयः: the seven sages
• सप्तर्षयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सप्त + ऋषि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; द्विगु-समासः—सप्त ऋषयः

• तथा: also
• तथा: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक

Speaker

Sage Parāśara (narrating to Maitreya)

Characters & Entities

• Sage Parāśara
• Maitreya
• Niścara
• Agnitejas
• Vapuṣmān
• Viṣṇu (as a rishi-name)
• Āruṇi
• Haviṣmān
• Anagha
• Bhavya Manvantara

FAQs

What is the significance of the Saptarishis in the Vishnu Purana?

They are the seven prime seers appointed for each Manvantara, preserving Vedic knowledge and stabilizing dharma so the cosmic age functions in order.

How does Sage Parāśara explain the Manvantara structure here?

By naming the Saptarishis specific to the Bhavya Manvantara, Parāśara shows that each cosmic age has its own ordained spiritual governors who uphold the world’s rhythm.

What is the theological importance of the name “Viṣṇu” appearing among the rishis?

Here “Viṣṇu” functions as a rishi-name, yet it also echoes the Purāṇic theme that all cosmic offices ultimately operate under the Supreme Viṣṇu’s sovereignty.