HomeVamana PuranaAdh. 10Shloka 53
Previous Verse
Next Verse

Vamana Purana — Sukeshi's Inquiry into Dharma, Shloka 53

Sukeshi’s Inquiry into Dharma: The Seven Dvipas and the Twenty-One Hells

समाजघानाथ हुताशनं हि वरयुधेनाथ वराङ्गमध्ये समाहतो ऽग्निः परिमुच्य शम्बरं तथान्धकं स त्वरितो ऽभ्यधावत् // वम्प्_10.52 तमापतन्तं परिघेण भूयः समाहनन्मूर्ध्नि तदान्धको ऽपि स ताडितो ऽग्निर्दितिजेश्वरेण भयात् प्रदुद्राव रणाजिराद्वि

samājaghānātha hutāśanaṃ hi varayudhenātha varāṅgamadhye samāhato 'gniḥ parimucya śambaraṃ tathāndhakaṃ sa tvarito 'bhyadhāvat // VamP_10.52 tamāpatantaṃ parigheṇa bhūyaḥ samāhananmūrdhni tadāndhako 'pi sa tāḍito 'gnirditijeśvareṇa bhayāt pradudrāva raṇājirādvi

Então Andhaka golpeou Hutāśana, o deus do Fogo, com uma arma excelente no meio da batalha. Ferido, Agni soltou Śambara e correu rapidamente contra Andhaka. Quando investia, Andhaka voltou a atingi-lo na cabeça com um parigha (maça de ferro). Golpeado pelo senhor dos Dānavas, Agni fugiu, tomado de medo, do campo de batalha.

समाजघानhe struck
समाजघान:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootsam-ā√han (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद; ‘he struck’
अथthen
अथ:
Anantarya (अनन्तर्य)
TypeIndeclinable
Rootatha (अव्यय)
Formअव्यय (then/now)
हुताशनम्Fire (Agni)
हुताशनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roothutāśana (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
हिindeed
हि:
Sambandha (निपात)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formनिपात (emphasis)
वरयुधेनwith an excellent weapon
वरयुधेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootvara + yudha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; कर्मधारयः ‘वरं युधम्/युधं (श्रेष्ठं आयुधम्)’
अथthen
अथ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootatha (अव्यय)
Formअव्यय
वराङ्गमध्येin the middle of the body
वराङ्गमध्ये:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootvara + aṅga + madhya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; तत्पुरुषः ‘वरस्य अङ्गस्य मध्ये’ (in the middle of the body)
समाहतःhaving been struck
समाहतः:
Karta (कर्ता) (of passive predicate)
TypeVerb
Rootsam-ā√han (धातु)
Formक्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘struck’
अग्निःAgni
अग्निः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootagni (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
परिमुच्यhaving freed (himself)
परिमुच्य:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootpari√muc (धातु)
Formक्त्वान्त (Gerund), अव्यय; ‘having released/let go’
शम्बरम्Śambara
शम्बरम्:
Apādāna (अपादान) (from whom freed)
TypeNoun
Rootśambara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
तथाlikewise
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formअव्यय (so/likewise)
अन्धकम्Andhaka
अन्धकम्:
Apādāna (अपादान) (from whom freed)
TypeNoun
Rootandhaka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
त्वरितःswift
त्वरितः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Roottvarita (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अभ्यधावत्ran towards
अभ्यधावत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootabhi-ā√dhāv (धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
तम्him
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
आपतन्तम्rushing (at him)
आपतन्तम्:
Karma (कर्म) (qualifier)
TypeVerb
Rootā√pat (धातु)
Formशतृ (Present Active Participle), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘rushing/attacking’
परिघेणwith a club/bar
परिघेण:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootparigha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
भूयःagain
भूयः:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootbhūyas (अव्यय)
Formअव्यय (again/further)
समाहनत्he struck
समाहनत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootsam-ā√han (धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
मूर्ध्निon the head
मूर्ध्नि:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootmūrdhan (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
तदाthen
तदा:
Kāla (काल)
TypeIndeclinable
Roottadā (अव्यय)
Formअव्यय (then)
अन्धकःAndhaka
अन्धकः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootandhaka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अपिalso
अपि:
Sambandha (निपात)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formनिपात (also)
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
ताडितःhaving been struck
ताडितः:
Karta (कर्ता) (of passive predicate)
TypeVerb
Root√tāḍ (धातु)
Formक्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘struck’
अग्निःAgni
अग्निः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootagni (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
दितिजेश्वरेणby the lord of the Diti-born (Daitya king)
दितिजेश्वरेण:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootditija + īśvara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘दितिजानाम् ईश्वरः’
भयात्from fear
भयात्:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootbhaya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन; हेत्वर्थे ‘out of fear’
प्रदुद्रावran away
प्रदुद्राव:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootpra√dru (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
रणाजिरात्from the battlefield
रणाजिरात्:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootraṇājira (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन
इवas if
इव:
Sambandha (उपमा)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
Formउपमा-निपात (comparative particle)
Not explicit in the provided excerpt (embedded narration; likely Pulastya → Nārada framework)
Agni (Hutāśana)AndhakaŚambara
Daitya-Deva ConflictBattle narrativePower reversal (deity temporarily routed)Fear and retreat in war

{ "primaryRasa": "vira", "secondaryRasa": "adbhuta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

FAQs

Even cosmic powers can be portrayed as strategically withdrawing when overmatched; Purāṇic ethics emphasizes that victory is not merely strength but alignment with dharma and the larger divine order that ultimately reasserts itself.

Vamśānucarita: episodic history of gods and anti-gods (Deva–Asura warfare), illustrating the recurring contest between order and disorder.

Fire (Agni) represents purification and sacrificial order; its temporary defeat by Andhaka symbolizes the suppression of sattvic order by violent tamas, setting the stage for restoration through higher divine intervention.