HomeVamana PuranaAdh. 34Shloka 43
Previous Verse
Next Verse

Vamana Purana — Shiva's Kedara Tirtha, Shloka 43

Shiva’s Kedara-Tirtha and the Rise of Mura: From Shaiva Pilgrimage to Vaishnava Theology

स कदाचिन्महीपृष्ठं समायातो महासुरः एकाकी कुञ्जरारूढं सरयूं निम्नगां प्रति

sa kadācinmahīpṛṣṭhaṃ samāyāto mahāsuraḥ ekākī kuñjarārūḍhaṃ sarayūṃ nimnagāṃ prati

Em certa ocasião, aquele grande Asura veio à superfície da terra, sozinho, montado num elefante, dirigindo-se ao rio Sarayū.

saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; pronoun
kadācitonce/sometime
kadācit:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootkadācit (अव्यय)
FormAvyaya, adverb of time (कालवाचक क्रियाविशेषण)
mahī-pṛṣṭhamthe earth’s surface
mahī-pṛṣṭham:
Karma (कर्म) / Gati-karman (गतिकर्म)
TypeNoun
Rootmahī (प्रातिपदिक) + pṛṣṭha (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular; तत्पुरुषः—‘महीयाः पृष्ठम्’ = surface of the earth
samāyātaḥarrived/came
samāyātaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootsam-ā-yā (धातु)
FormPast participle (क्त), Masculine, Nominative Singular; ‘having come/arrived’
mahā-asuraḥthe great demon
mahā-asuraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmahā (प्रातिपदिक) + asura (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative Singular; कर्मधारयः—‘महान् असुरः’
ekākīalone
ekākī:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootekākin (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative Singular; adjective qualifying saḥ/mahā-asuraḥ
kuñjara-ārūḍhammounted on an elephant
kuñjara-ārūḍham:
Karma (कर्म) (as object/goal of motion, describing him in acc.)
TypeAdjective
Rootkuñjara (प्रातिपदिक) + ārūḍha (कृदन्त from ā-ruh धातु)
FormMasculine, Accusative Singular; तत्पुरुषः—‘कुञ्जरे आरूढम्’ (mounted on an elephant)
sarayūmSarayū (river)
sarayūm:
Karma (कर्म) (goal toward)
TypeNoun
Rootsarayū (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular
nimnagāmthe flowing river
nimnagām:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootnimnagā (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Accusative Singular; adjective qualifying sarayūm
pratitowards
prati:
Gati (गति)
TypeIndeclinable
Rootprati (अव्यय/उपसर्ग)
FormAvyaya, preposition-like particle indicating direction (प्रत्यर्थक)
Narratorial voice (Purāṇic narrator).
Transition from celestial/otherworldly sphere to terrestrial geographyPilgrimage-route style movement toward a named riverApproach to a royal-sacrificial scene

{ "primaryRasa": "vira", "secondaryRasa": "adbhuta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

FAQs

Sarayū is a major sacred river of North India, strongly associated with Ayodhyā and the Rāma-cycle. In many Purāṇas it functions as a tirtha-bearing river where royal rites, vows, and encounters are staged.

It suggests movement from another realm—often subterranean (pātāla) or an Asura domain—into the human world, a common narrative device to initiate contact with kings, sages, and sacrificial arenas.

Yes. ‘Ekākī’ highlights a deliberate, possibly covert or confident approach, while the elephant mount signals royal/warrior status and power, setting the tone for an encounter with a king.