HomeUpanishadsKatharudraVerse 30
Previous Verse
Next Verse

Verse 30

Katharudra

सारमेव रसं लब्ध्वा साक्षाद्देही सनातनम् ।

सुखी भवति सर्वत्र अन्यथा सुखता कुतः ॥

असत्यस्मिन् परानन्दे स्वात्मभूतेऽखिलात्मनाम् ।

को जीवति नरो जन्तुः को वा नित्यं विचेष्टते ॥

तस्मात् सर्वात्मना चित्ते भासमानो ह्यसौ नरः ।

आनन्दयति दुःखाढ्यं जीवात्मानं सदा जनः ॥

यदा ह्येवैष एतस्मिन्नदृश्यत्वादिलक्षणे ।

निर्भेदं परमाद्वैतं विन्दते च महायतिः ॥

तदेवाभयम् अत्यन्तकल्याणं परमामृतम् ।

सद्रूपं परमं ब्रह्म त्रिपरिच्छेदवर्जितम् ॥

यदा ह्येवैष एतस्मिन्नल्पमप्यन्तरं नरः ।

विजानाति तदा तस्य भयं स्यान्नात्र संशयः ॥

अस्यैवानन्दकोशेन स्तम्बान्ता विष्णुपूर्वकाः ।

भवन्ति सुखिनो नित्यं तारतम्यक्रमेण तु ॥

तत्तत्पदविरक्तस्य श्रोत्रियस्य प्रसादिनः ।

स्वरूपभूत आनन्दः स्वयं भाति परे यथा ॥

निमित्तं किञ्चिदाश्रित्य खलु शब्दः प्रवर्तते ।

यतो वाचो निवर्तन्ते निमित्तानामभवतः ॥

निर्विशेषे परानन्दे कथं शब्दः प्रवर्तते ।

तस्मादेतन्मनः सूक्ष्मं व्यावृतं सर्वगोचरम् ॥

यस्माच्छ्रोत्रत्वगक्ष्यादिखादिकर्मेन्द्रियाणि च ॥

सारम् एव । रसम् । लब्ध्वा । साक्षात् । देही । सनातनम् । सुखी । भवति । सर्वत्र । अन्यथा । सुखता । कुतः ॥

असति । अस्मिन् । पर-आनन्दे । स्व-आत्म-भूते । अखिल-आत्मनाम् । कः । जीवति । नरः । जन्तुः । कः । वा । नित्यम् । विचेष्टते ॥

तस्मात् । सर्व-आत्मना । चित्ते । भासमानः । हि । असौ । नरः । आनन्दयति । दुःख-आढ्यम् । जीव-आत्मानम् । सदा । जनः ॥

यदा । हि । एव । एषः । एतस्मिन् । अदृश्यत्व-आदि-लक्षणे । निर्भेदम् । परम-अद्वैतम् । विन्दते । च । महा-यतिः ॥

तत् । एव । अभयम् । अत्यन्त-कल्याणम् । परम-अमृतम् । सत्-रूपम् । परमम् । ब्रह्म । त्रि-परिच्छेद-वर्जितम् ॥

यदा । हि । एव । एषः । एतस्मिन् । अल्पम् अपि । अन्तरम् । नरः । विजानाति । तदा । तस्य । भयम् । स्यात् । न । अत्र । संशयः ॥

अस्य । एव । आनन्द-कोशेन । स्तम्ब-अन्ताः । विष्णु-पूर्वकाः । भवन्ति । सुखिनः । नित्यम् । तारतम्य-क्रमेण । तु ॥

तत्-तत्-पद-विरक्तस्य । श्रोत्रियस्य । प्रसादिनः । स्वरूप-भूतः । आनन्दः । स्वयम् । भाति । परे । यथा ॥

निमित्तम् । किञ्चित् । आश्रित्य । खलु । शब्दः । प्रवर्तते । यतः । वाचः । निवर्तन्ते । निमित्तानाम् । अभवतः ॥

निर्विशेषे । पर-आनन्दे । कथम् । शब्दः । प्रवर्तते । तस्मात् । एतत् । मनः । सूक्ष्मम् । व्यावृतम् । सर्व-गोचरम् ॥

यस्मात् । श्रोत्र-त्वक्-अक्षि-आदि । खादि-कर्म-इन्द्रियाणि । च ॥

sāram eva rasaṃ labdhvā sākṣād dehī sanātanam |

sukhī bhavati sarvatra anyathā sukhatā kutaḥ ||

asaty asmin parānande svātmabhūte’khilātmanām |

ko jīvati naro jantuḥ ko vā nityaṃ viceṣṭate ||

tasmāt sarvātmanā citte bhāsamāno hy asau naraḥ |

ānandayati duḥkhāḍhyaṃ jīvātmānaṃ sadā janaḥ ||

yadā hy evaiṣa etasminn adṛśyatvādilakṣaṇe |

irbhedaṃ paramādvaitaṃ vindate ca mahāyatiḥ ||

tad evābhayam atyantakalyāṇaṃ paramāmṛtam |

sadrūpaṃ paramaṃ brahma triparicchedavarjitam ||

yadā hy evaiṣa etasminn alpam apy antaraṃ naraḥ |

vijānāti tadā tasya bhayaṃ syān nātra saṃśayaḥ ||

asyai vānandakośena stambāntā viṣṇupūrvakāḥ |

bhavanti sukhino nityaṃ tāratamyakrameṇa tu ||

tattatpadaviraktasya śrotriyasya prasādinaḥ |

svarūpabhūta ānandaḥ svayaṃ bhāti pare yathā ||

nimittaṃ kiñcid āśritya khalu śabdaḥ pravartate |

yato vāco nivartante nimittānām abhavataḥ ||

nirviśeṣe parānande kathaṃ śabdaḥ pravartate |

tasmād etan manaḥ sūkṣmaṃ vyāvṛtaṃ sarvagocaram ||

yasmāc chrotratvagakṣyādikhādikarmendriyāṇi ca ||

Tendo alcançado a própria essência como “rasa” — o Si mesmo eterno, corporificado, diretamente — o homem torna-se feliz em toda parte; de outro modo, de onde poderia surgir a felicidade? Nesse supremo bem‑aventurar, que não é objeto da realidade empírica e que é o próprio Si de todos os sis, que homem ou criatura poderia viver, ou quem poderia agir incessantemente? Por isso, Aquele que, como o Si de tudo, resplandece na mente, alegra continuamente o jīva, a alma individual carregada de dor. Quando, de fato, o grande renunciante encontra, no Aquilo marcado pela invisibilidade e afins, a não‑diferença — a suprema não‑dualidade —, Isso mesmo é destemor, o bem supremo, o néctar mais alto: Brahman, de natureza de Ser, livre das três limitações. Mas, quando o homem percebe em Aquilo ainda que a menor diferença, então para ele surge o medo — disso não há dúvida. Por este mesmo invólucro de bem‑aventurança, os seres — de uma lâmina de relva até Viṣṇu e além — são eternamente felizes, embora em gradações. Para o sereno śrotriya, versado na tradição e desapegado de todos os estados, a bem‑aventurança que é sua própria natureza brilha por si mesma no Supremo. A palavra só opera apoiando-se em algum fundamento condicionante; dali as palavras retornam, pois faltam os condicionamentos. No supremo bem‑aventurar sem atributos, como poderia a fala funcionar? Por isso esta mente é sutil, recolhida de todos os objetos — e dela procedem o ouvido, a pele, o olho e os demais, e também os órgãos de ação.

Same passage as Katharudra.28 in the supplied input: it asserts that happiness is grounded in direct realization of the eternal Self as the essence; that supreme bliss is the Self of all; non-dual realization yields fearlessness and immortality beyond the three delimitations; perceiving any difference produces fear; all beings enjoy only by a graded reflection of the bliss-sheath; and speech and mind cannot function in attributeless bliss, hence the withdrawal of mind and senses.

Brahman as parānanda; nirviśeṣa and ineffability; fearlessness through advaita-jñānaMahavakya: Implicitly aligned with mahāvākya teaching of Ātman–Brahman identity (non-difference)Krishna YajurvedaKatha (Kaṭha) śākhā (attribution; late Upaniṣad transmission) ShakhaChandas: Mixed; predominantly anuṣṭubh-style ślokas (classical)