Rishi: Yājñavalkya-tradition
Devata: Saras/pools, banks, fords, caves, mountains (as deified loci); implicitly Viśve Devāḥ as totality
Chandas: Yajus (prose)
Samhita Patha (Devanagari) सरो॑भ्यो धैव॒रमु॑प॒स्थाव॑राभ्यो॒ दाशं॑ वैश॒न्ताभ्यो॑ बै॒न्दं न॑ड्व॒लाभ्यः शौष्क॑लं पा॒राय॑ मार्गा॒रम॑वा॒राय॑ कै॒वर्तं॑ ती॒र्थेभ्य॑ आ॒न्दं विष॑मेभ्यो मैना॒लᳪ स्वने॑भ्य॒: पर्ण॑कं॒ गुहा॑भ्य॒: किरा॑त॒ᳪ सानु॑भ्यो॒ जम्भ॑कं॒ पर्व॑तेभ्यः किम्पूरु॒षम्
Transliteration saróbhyo dhaivarám upasthā́varābhyo dāśáṃ vaiśántābhyo baindáṃ naḍvalā́bhyaḥ śauṣkálaṃ pārā́ya mārgārám avārā́ya kaivártaṃ tī́rthebhya āndáṃ víṣamebhyo maināláṃ svanébhyaḥ párṇakaṃ guhā́bhyaḥ kirātáṃ sānúbhyo jambhákam párvatebhyaḥ kimpū́ruṣam
Translation Aos lagos: o pescador; às faixas ribeirinhas: o homem das águas; aos trechos do rio: o Bainda; aos canaviais: o homem do peixe seco; à margem distante: o achador de caminhos; à margem próxima: o barqueiro; aos vaus: o balseiro; aos lugares ásperos: o Maināla; aos sons ecoantes: o vestido de folhas; às grutas: o Kirāta; às encostas: o Jambhaka; às montanhas: o Kimpuruṣa.
Padapatha (Word Analysis) सरोभ्यः । धैवरम् । उपस्थावराभ्यः । दाशम् । वैशन्ताभ्यः । बैन्दम् । नड्वलाभ्यः । शौष्कलम् । पाराय । मार्गारम् । अवाराय । कैवर्तम् । तीर्थेभ्यः । आन्दम् । विषमेभ्यः । मैनालम् । स्वनेभ्यः । पर्णकम् । गुहाभ्यः । किरातम् । सानुभ्यः । जम्भकम् । पर्वतेभ्यः । किम्पूरुषम् ।
Word by Word सरोभ्यः from/away from lakes उपस्थावराभ्यः from the (river-)banks/shore-places दाशम् the Dāśa (fisher/boatman) वैशन्ताभ्यः from the Vaiśantā-s (a people/settlement) बैन्दम् the Bainda (a tribesman) नड्वलाभ्यः from reed-thickets/marshy places शौष्कलम् the Śauṣkala (a person/tribesman) पाराय for the far-shore/for crossing मार्गारम् the Mārgāra (a person/tribesman) अवाराय for the near-shore/for landing कैवर्तम् the Kaivarta (ferryman/fisherman) तीर्थेभ्यः from/away from fords आन्दम् the Ānda (a person/tribesman) विषमेभ्यः from uneven/rough places मैनालम् the Maināla (a mountaineer/tribesman) स्वनेभ्यः from sounds/echoing places पर्णकम् the Pārṇaka (leaf-dweller/tribesman) किरातम् the Kirāta (mountain hunter) सानुभ्यः from mountain-ridges/slopes जम्भकम् the Jambhaka (a person/tribesman) किम्पूरुषम् the Kimpūruṣa (a mythical/foreign being/tribesman) Entities Mentioned S
Saras / Sarāṃsi (pools, waters as loci) T
Tīrthāni (fords/crossings) V
Viśve Devāḥ (implicit totality) Viniyoga (Ritual Application)