Mantra 9
Rishi: RV-derived (seer per source hymn)
Devata: Tvaṣṭṛ (with Indra as beneficiary/identified figure in the verse)
Chandas: Triṣṭubh (approximate)
Samhita Patha (Devanagari)
होता॑ यक्ष॒त्त्वष्टा॑र॒मिन्द्रं॑ दे॒वं भि॒षज॑ᳪ सु॒यजं॑ घृत॒श्रिय॑म् । पु॒रु॒रूप॑ᳪ सु॒रेत॑सं म॒घोन॒मिन्द्रा॑य॒ त्वष्टा॒ दध॑दिन्द्रि॒याणि॒ वेत्वाज्य॑स्य॒ होत॒र्यज॑
Transliteration
hótā yákṣat tváṣṭāram índraṃ deváṃ bhiṣájaṃ su·yájaṃ ghṛta·śríyam | puru·rū́paṃ su·rétasaṃ maghónam índrāya tváṣṭā dádhad indriyā́ṇi vétu ā́jyasya hótar yája
Translation
Que o Hotṛ ofereça a Tvaṣṭṛ —(e) a Indra, o deus, o médico, digno de bom culto, cujo esplendor é ghee; ao multiforme, de boa semente, ao generoso. Que Tvaṣṭṛ, concedendo a Indra os poderes, aceite o ghee: ó Hotṛ, sacrifica!
Padapatha (Word Analysis)
होता । यक्षत् । त्वष्टारम् । इन्द्रम् । देवम् । भिषजम् । सु-यजम् । घृत-श्रियम् । पुरु-रूपम् । सु-रेतसम् । मघोनम् । इन्द्राय । त्वष्टा । दधत् । इन्द्रियाणि । वेतु । आज्यस्य । होतः । यज ।
Word by Word
होताthe Hotṛ-priest
होता:
कर्तृ
TypeNoun
Rootहोतृ (√हु)
यक्षत्let him worship / may he offer
यक्षत्:
कर्तृ
TypeVerb
Root√यज् (यक्ष्)
त्वष्टारम्Tvaṣṭṛ
त्वष्टारम्:
कर्म
TypeNoun
Rootत्वष्टृ
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootइन्द्र
देवम्the god
देवम्:
कर्म
TypeNoun
Rootदेव
भिषजम्the healer
भिषजम्:
कर्म
TypeNoun
Rootभिषज्
सुयजम्well-worshipped / good at sacrifice
सुयजम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootसु-यज (यज्) / सुयज
घृतश्रियम्having ghee as splendour / rich in ghee
घृतश्रियम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootघृत-श्री
पुरुरूपम्many-formed
पुरुरूपम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootपुरु-रूप
सुरेतसम्of good seed/virility
सुरेतसम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootसु-रेतस्
मघोनम्the bountiful one
मघोनम्:
कर्म
TypeNoun
Rootमघवन्/मघोन
इन्द्रायfor Indra
इन्द्राय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootइन्द्र
त्वष्टाTvaṣṭṛ
त्वष्टा:
कर्तृ
TypeNoun
Rootत्वष्टृ
दधत्placing / bestowing
दधत्:
कर्तृ
TypeVerb
Root√धा (दधत्)
इन्द्रियाणिpowers, vital strengths
इन्द्रियाणि:
कर्म
TypeNoun
Rootइन्द्रिय
वेतुlet him know / let him obtain
वेतु:
कर्तृ
TypeVerb
Root√विद्/√वेत् (वेतु)
आज्यस्यof ghee (clarified butter)
आज्यस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootआज्य
होतरीin/at the Hotṛ (office); in the Hotṛ
होतरी:
अधिकरण
TypeNoun
Rootहोतृ
यजworship! / perform sacrifice!
यज:
कर्तृ
TypeVerb
Root√यज्
Entities Mentioned
T
TvaṣṭṛI
IndraA
AgniRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes