Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 13

Rishi: Traditionally ascribed within the Vājasaneyin transmission; specific ṛṣi-attribution not explicit in the provided excerpt
Devata: Bṛhaspati; and, by extension, Viśve Devāḥ (All the Gods)
Chandas: Mixed/prose-like yajus-formula (not a fixed ṛgvedic metre in strict terms)

मनो॑ जू॒तिर्जु॑षता॒माज्य॑स्य॒ बृह॒स्पति॑र्य॒ज्ञमि॒मं त॑नोत्वरि॑ष्टं य॒ज्ञᳪ समि॒मं द॑धातु । विश्वे॑ दे॒वास॑ इ॒ह मा॑दयन्ता॒मो३म्प्रति॑ष्ठ

mánō jūtír juṣatām ā́jyasya bṛ́haspátir yajñám imáṁ tanotv áriṣṭaṁ yajñáṁ sám imáṁ dadhātu | víśve devā́sa ihá mādayantām | oṁ prátiṣṭhā

Que a Mente, força impulsora, se deleite na manteiga clarificada; que Bṛhaspati estenda este sacrifício, sem dano; que ele estabeleça aqui este sacrifício na devida ordem. Que todos os deuses se alegrem aqui. Oṁ — firmemente estabelecido.

मनः । जूतिः । जुषताम् । आज्यस्य । बृहस्पतिः । यज्ञम् । इमम् । तनोतु । अरिष्टम् । यज्ञम् । सम् । इमम् । दधातु । विश्वे । देवासः । इह । मादयन्ताम् । ओम् । प्रतिष्ठ(ा) ।

मनःmind
मनः:
Kartā (अन्वय में ‘मनः … जुषताम्’ का कर्तृभाव) / अथवा Karma (यदि ‘जुषताम्’ का विषय)
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक) अथवा √मन् (ज्ञाने) से निष्पन्न
ज्योतिःlight, radiance
ज्योतिः:
Kartā (मनः के साथ समुच्चित) / अथवा Karma
TypeNoun
Rootज्योतिस् (प्रातिपदिक)
जुषताम्may (they) enjoy/accept
जुषताम्:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√जुष् (सेवने/प्रीतौ)
आज्यस्यof ghee (clarified butter)
आज्यस्य:
Sambandha (जुषताम्—कस्य? आज्यस्य)
TypeNoun
Rootआज्य (प्रातिपदिक)
बृहस्पतिःBṛhaspati
बृहस्पतिः:
Kartā
TypeNoun (proper/deity)
Rootबृहस्पति (प्रातिपदिक)
यज्ञम्sacrifice, rite
यज्ञम्:
Karma
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
इमम्this
इमम्:
Karma (यज्ञम् का विशेषण)
TypePronoun/Adjective
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तनोतुmay (he) extend/spread
तनोतु:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√तन् (विस्तारे)
अरिष्टम्uninjured, unharmed
अरिष्टम्:
Karma (यज्ञम् का विशेषण)
TypeAdjective
Rootअरिष्ट (प्रातिपदिक)
यज्ञम्sacrifice
यज्ञम्:
Karma
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
सम्together, completely
सम्:
(क्रियाविशेषक/उपसर्ग)
TypeIndeclinable (prefix) अव्यय
Rootसम् (उपसर्ग/अव्यय)
इमम्this
इमम्:
Karma (यज्ञम् का विशेषण)
TypePronoun/Adjective
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
दधातुmay (he) place/establish
दधातु:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√धा (धारणे/स्थापने)
विश्वेall
विश्वे:
Kartā (देवासः का विशेषण)
TypeAdjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
देवासःthe gods
देवासः:
Kartā
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
इहhere
इह:
Adhikaraṇa (स्थान)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
मादयन्ताम्may (they) rejoice/be gladdened
मादयन्ताम्:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√मद् (हर्षे/मत्तत्वे) → caus. √मादय्
ओम्Oṃ
ओम्:
(मङ्गल/उद्घोष)
TypeIndeclinable
Rootओम् (प्रणव)
प्रतिष्ठ‘pratiṣṭha’ (recitational/closing marker)
प्रतिष्ठ:
(पाठ-चिह्न; वाक्याङ्ग नहीं)
TypeIndeclinable/ritual marker
Root√स्था (तिष्ठति) + प्रति- (उपसर्ग) ; ‘प्रतिष्ठ’ = आदेश/निगमन-रूप (पाठ-चिह्न)
M
Manas (Mind)
B
Bṛhaspati
V
Viśve Devāḥ (All the Gods)