Shloka 2

दशरथदर्शनम् — Dasharatha’s Epiphany and Benedictions

Sarga 122

Devanagari script

पुष्कराक्ष महाबाहो महावक्ष परन्तप ।दिष्ट्याकृतमिदंकर्मत्वयाधर्मभृतांवर ।।।।

Transliteration

puṣkarākṣa mahābāho mahāvakṣa parantapa |

diṣṭyā kṛtam idaṃ karma tvayā dharmabhṛtāṃ vara ||

Translation

Ó de olhos de lótus, de braços poderosos, de peito amplo, domador de inimigos: por boa fortuna, esta obra foi realizada por ti, ó melhor entre os sustentadores do dharma.

Word by Word

• पुष्कराक्ष: O lotus-eyed one
• पुष्कराक्ष: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: पुष्कराक्ष (प्रातिपदिक; पुष्कर + अक्ष)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीहि (lotus-eyed)

• महाबाहो: O mighty-armed one
• महाबाहो: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महाबाहु (प्रातिपदिक; महा + बाहु)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीहि (mighty-armed)

• महावक्ष: O broad-chested one
• महावक्ष: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महावक्षस् (प्रातिपदिक; महा + वक्षस्)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीहि (broad-chested)

• परन्तप: O subduer of enemies
• परन्तप: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: परन्तप (प्रातिपदिक; परम् + तप)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीहि (scorcher of foes)

• दिष्ट्या: fortunately
• दिष्ट्या: Discourse/Attitude (भाव)
• Type: Indeclinable
• Root: दिष्टि (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभावे प्रयोगः; तृतीया-एकवचनरूपेण निपातवत् (fortunately/by good luck)

• कृतम्: done
• कृतम्: Predicate (विधेय)
• Type: Adjective
• Root: कृत (प्रातिपदिक; √कृ (धातु) + क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (done/performed)

• इदम्: this
• इदम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (this)

• कर्म: deed
• कर्म: Karta/Phrase-head (वाक्यविषय)
• Type: Noun
• Root: कर्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (nom sg)

• त्वया: by you
• त्वया: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: मध्यमपुरुष-सर्वनाम, तृतीया-विभक्ति, एकवचन (instr sg: by you)

• धर्मभृताम्: of the upholders of dharma
• धर्मभृताम्: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: धर्मभृत् (प्रातिपदिक; धर्म + भृत्)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन (gen pl: of upholders of dharma)

• वर: O best (one)
• वर: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; सम्बोधन (O best)

Context

"O Lotus-eyed, mighty armed, broad-chested, a subduer of enemies, by good luck you have performed this action."

Characters & Entities

• Rāma

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Upholding dharma through decisive, rightful action; the verse frames success as meaningful when aligned with righteousness.

What is the narrative situation?

Daśaratha praises Rāma’s completed undertaking in the aftermath of the war events, affirming his dharmic stature.

Which character virtue is emphasized?

Rāma’s strength disciplined by dharma—power used to protect order rather than for personal gain.