Shloka 15

येऽप्यत्र मधुपाला स्स्युः प्रेष्या दधिमुखस्य तु।तेऽपि तैर्वानरैर्भीमैः प्रतिषिद्धा दिशो गताः।।5.62.15।।

ye 'py atra madhupālāḥ syuḥ preṣyā dadhimukhasya tu | te 'pi tair vānarair bhīmaiḥ pratiṣiddhā diśo gatāḥ ||5.62.15||

Até os guardas do mel ali postados — servos de Dadhimukha — foram enxotados por aqueles terríveis vānaras e fugiram em todas as direções.

येwho
ये:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; relative pronoun ‘who’
अपिalso/even
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; अप्यर्थक-निपात (also/even)
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक-अव्यय (locative adverb)
मधुपालाःhoney-grove guards
मधुपालाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमधु + पाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुषः: मधोः पालाः = guards of honey-grove
स्युःmight be/should be
स्युः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
प्रेष्याःservants/attendants
प्रेष्याः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रेष्य (प्रातिपदिक; कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘servants/agents’
दधिमुखस्यof Dadhimukha
दधिमुखस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootदधिमुख (प्रातिपदिक; नाम)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/सम्बन्ध), एकवचन
तुindeed/but
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विशेषार्थक-निपात
तेthey
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
अपिalso
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; ‘also’
तैःby them
तैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
वानरैःby the vanaras
वानरैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootवानर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
भीमैःfierce/terrible
भीमैः:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootभीम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; विशेषण (qualifying वानरैः)
प्रतिषिद्धाःrepelled/forbidden
प्रतिषिद्धाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्रति + सिध् (धातु) → प्रतिषिद्ध (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्ययान्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘forbidden/driven back’
दिशःdirections
दिशः:
Gati/Karma (गति/कर्म)
TypeNoun
Rootदिश् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन (also acceptable as प्रथमा बहुवचन in some readings); here as goal-direction with गम्
गताःwent
गताः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु) → गत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past participle used predicatively), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘having gone’

All the guards engaged in protecting the garden were driven away in all directions by the fierce vanaras.

D
Dadhimukha
M
Madhuvana
V
Vānaras

FAQs

Strength should protect rightful order, not intimidate the innocent; Dharma condemns bullying and the misuse of power against those performing legitimate duty.

The appointed guards of Madhuvana, belonging to Dadhimukha’s establishment, attempt to protect the grove but are overpowered and scattered.

The guards’ sense of duty is implied—standing watch over entrusted property—even though they are forced to retreat.