Shloka 34

षट्पञ्चाशः सर्गः — वैदेही-आश्वासनम् तथा अरिष्टारोहणम्

Consoling Sita and Ascending Mount Arishta

Devanagari script

स लिलङ्घयिषुर्भीमं सलीलं लवणार्णवम्।।।।कल्लोलास्फालवेलान्तमुत्पपात नभो हरिः।

Transliteration

sa lilaṅghayiṣur bhīmaṃ salīlaṃ lavaṇārṇavam | kallolāsphālavēlāntam utpapāta nabho hariḥ ||

Translation

Desejando transpor o terrível oceano salgado, cujas grandes ondas arrebentavam na praia, Hanumān, herói vānara, saltou ao céu com leve e fácil destreza.

Word by Word

• सः: he
• सः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: तद् (प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• लिलङ्घयिषुः: wishing to cross
• लिलङ्घयिषुः: कर्ता-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: लङ्घ् (धातु)
• Form: कृदन्त-इषुच् (desiderative adjective/agent-noun: 'wishing to cross'), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण of हरिः

• भीमम्: terrific
• भीमम्: कर्म-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: भीम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण of लवणार्णवम्

• सलीलम्: playfully; with ease
• सलीलम्: कर्म-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: स + लील (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष (स-पूर्वपद; 'with ease/playfully'), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण of लवणार्णवम्

• लवणार्णवम्: salt ocean
• लवणार्णवम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: लवण + अर्णव (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय (descriptive: लवणः अर्णवः), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• कल्लोलास्फालवेलान्तम्: whose shore-edge is lashed by waves
• कल्लोलास्फालवेलान्तम्: कर्म-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: कल्लोल + आस्फाल + वेला + अन्त (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष (determinative: कल्लोलैः आस्फालः वेलान्तः यस्य), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण of लवणार्णवम्

• उत्पपात: leaped up
• उत्पपात: क्रिया (Kriyā)
• Type: Verb
• Root: उत् + पत् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन

• नभः: sky
• नभः: कर्म (Karma/Object; direction/space entered)
• Type: Noun
• Root: नभस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• हरिः: the monkey (Hanuman)
• हरिः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: हरि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Context

Hanuman, son of the Wind-god having consoled Vaidehi, saluted her respectfully and decided to depart.

Characters & Entities

• Hanumān
• Shore (velā)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma as steadfast execution of entrusted duty: Hanumān advances despite daunting natural barriers, embodying faithful service (sevā) aligned with truth and righteousness.

What is the narrative situation?

After the mountain episode, Hanumān prepares to cross the formidable ocean and springs into the sky to begin the leap.

Which character virtue is emphasized?

Courage and determination—fearless action in pursuit of a righteous mission.