Shloka 6

हनुमता सीतासंवादोपायचिन्ता

Hanuman’s Deliberation on How to Address Sita

Devanagari script

युक्तं तस्याप्रमेयस्य सर्वसत्त्वदयावतः।समाश्वासयितुं भार्यां पतिदर्शनकाङ्क्षिणीम्।।।।

Transliteration

yuktaṃ tasyāprameyasya sarvasattvadayāvataḥ |

samāśvāsayituṃ bhāryāṃ patidarśanakāṅkṣiṇīm ||

Translation

É apropriado que eu console sua esposa—ele cuja valentia é incomensurável e cuja compaixão alcança todos os seres—, ela que anseia ver o esposo.

Word by Word

• युक्तम्: proper, fitting
• युक्तम्: विधेय (Predicate)
• Type: Adjective
• Root: युक्त (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेय-विशेषण (predicative)

• तस्य: of him
• तस्य: सम्बन्ध (Genitive)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• अप्रमेयस्य: of the immeasurable (one)
• अप्रमेयस्य: विशेषण (Viśeṣaṇa)
• Type: Adjective
• Root: अप्रमेय (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• सर्वसत्त्वदयावतः: compassionate to all beings
• सर्वसत्त्वदयावतः: विशेषण (Viśeṣaṇa)
• Type: Adjective
• Root: सर्व + सत्त्व + दयावत् (प्रातिपदिक)
• Form: बहुपद-तत्पुरुष (determinative) समास; पुल्लिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• समाश्वासयितुम्: to console
• समाश्वासयितुम्: प्रयोजन (Purpose)
• Type: Verb
• Root: सम् + आ + श्वस् (धातु)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्त कृदन्त (Infinitive/तुमुन्), अव्ययवत् प्रयोग

• भार्याम्: wife
• भार्याम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: भार्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• पतिदर्शनकाङ्क्षिणीम्: longing to see her husband
• पतिदर्शनकाङ्क्षिणीम्: विशेषण (Viśeṣaṇa)
• Type: Adjective
• Root: पति + दर्शन + काङ्क्षिन् (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष समास (पतिदर्शनस्य काङ्क्षिणी); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (भार्याम्)

Context

"I shall present in auspicious words the esteemed Rama of Ikshvaku family who is a knower of self and make her listen to everything in such a sweet manner that she will trust me.

Characters & Entities

• Rāma
• Sītā (implied by 'bhāryā')

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma is expressed as compassionate duty: offering reassurance to the suffering is a righteous act aligned with Rāma’s character and purpose.

What is the narrative situation?

Hanumān prepares to approach Sītā emotionally and ethically, choosing consolation as the correct first step.

Which character virtue is emphasized?

Dayā (compassion) and kartavya-buddhi (sense of duty) in Hanumān’s decision to comfort Sītā.