Previous Verse
Next Verse

Shloka 12

लङ्कादर्शनं तथा रात्रौ सूक्ष्मरूपेण प्रवेशोपायचिन्तनम्

Vision of Lanka and Strategy for Nocturnal Entry

सरलान् कर्णिकारांश्च खर्जूरांश्च सुपुष्पितान्।प्रियालून्मुचुलिन्दांश्च कुटजान् केतकानपि।।5.2.9।।प्रियंङ्गून् गन्धपूर्णांश्च नीपान् सप्तच्छदांस्तथा।आसनान् कोविदारांश्च करवीरांश्च पुष्पितान्।।5.2.10।।पुष्पभारनिबद्धांश्च तथा मुकुलितानपि।पादपान् विहगाकीर्णान् पवनाधूतमस्तकान्।।5.2.11।।हंसकारण्डवाकीर्णा वापीः पद्मोत्मलायुताः।आक्रीडान् विविधान् रम्यावन् विविधांश्च जलाशयान्।।5.2.12।।सन्ततान् विविधैर्वृक्षैः सर्वर्तुफलपुष्पितैः।उद्यानानि च रम्याणि ददर्श कपिकुञ्जरः।।5.2.13।।

haṃsakāraṇḍavākīrṇā vāpīḥ padmotpalāyutāḥ |

ākrīḍān vividhān ramyān vividhāṃś ca jalāśayān ||

Viu lagoas apinhadas de cisnes e de aves kāraṇḍava, adornadas com lótus e lótus azuis; e muitos bosques de recreio encantadores e diversos reservatórios de água.

हंसकारण्डवाकीर्णाःfilled with swans and waterfowl
हंसकारण्डवाकीर्णाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootहंस (प्रातिपदिक) + कारण्डव (प्रातिपदिक) + आकीर्ण (कृदन्त; आ-√कॄ/कीर् धातु, क्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; कृदन्त-विशेषण: आकीर्ण (क्त); हंस-कारण्डव (द्वन्द्व: 'swans and waterfowl') + आकीर्णाः ('filled with')
वापीःponds
वापीः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवापी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता/उद्देश्य), बहुवचन
पद्मोत्पलायुताःabounding in lotuses and blue lotuses
पद्मोत्पलायुताः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपद्म (प्रातिपदिक) + उत्पल (प्रातिपदिक) + आयुत (कृदन्त/प्रातिपदिक; √युज्? रूढ: 'joined with/possessed of')
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; पद्म-उत्पल (द्वन्द्व) + आयुत (विशेषण: 'endowed with')
आक्रीडान्pleasure-gardens/playgrounds
आक्रीडान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootआक्रीड (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), बहुवचन
विविधान्various
विविधान्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootविविध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण
रम्यान्beautiful
रम्यान्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootरम्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण
विविधान्various
विविधान्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootविविध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
जलाशयान्water-reservoirs/lakes
जलाशयान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootजल (प्रातिपदिक) + आशय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), बहुवचन; षष्ठी/तत्पुरुषार्थ: जलस्य आशयः (water-reservoir)

The mighty vanara saw around Lanka, trees like sarala, karnikara in full bloom, datepalms, priyala, muchulinda, kutaja, kethaka trees filled with fragrance priyangu, kadamba, so also flowering plants like saptachhada, asana, kovidara and karaveera fully loaded with flowers and buds. These trees were thronged by birds, with their branches shaken by the wind. Flocks of swans and waterfowls were found in ponds of different types. There were various pleasure groves with flowers in bloom and fruits of all seasons and varieties of water resorts and delightful gardens.

H
Hanumān
L
Laṅkā
H
haṃsa (swans)
K
kāraṇḍava (waterfowl)
P
padma (lotus)
U
utpala (blue lotus)

FAQs

The verse implicitly teaches ethical discernment: prosperity and refined pleasure-spaces can exist under unrighteous rule; dharma is measured by conduct, not ornament.

Hanumān continues observing Laṅkā’s landscape—its ponds, lotuses, waterfowl, and recreation grounds.

Mission-oriented awareness: Hanumān notes strategic and environmental details while pursuing Sītā.