Shloka 35

ताटकावधः

The Slaying of Tāṭakā

Devanagari script

मुक्तशापं वनं तच्च तस्मिन्नेव तदाहनि।।1.26.35।।रमणीयं विबभ्राज यथा चैत्ररथं वनम्।

Transliteration

muktaśāpaṃ vanaṃ tacca tasminn eva tadāhani |

ramaṇīyaṃ vibabhrāja yathā caitrarathaṃ vanam ||

Translation

Naquele mesmo dia, a floresta, liberta de sua maldição, tornou-se encantadora e resplandeceu como o bosque de Caitraratha.

Word by Word

• मुक्तशापम्: freed from the curse
• मुक्तशापम्: कर्म (object-qualifier)
• Type: Adjective
• Root: मुक्त (√मुच्, धातु) + शाप (शाप, प्रातिपदिक)
• Form: विशेषणम्; समासः—तत्पुरुषः (मुक्तः शापः यस्मात् तत्); नपुंसकलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः एकवचनम् (accusative singular neuter), वनम् इति विशेष्यस्य विशेषणम्

• वनम्: the forest
• वनम्: कर्ता (agent/subject)
• Type: Noun
• Root: वन (वन, प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः एकवचनम् (accusative singular neuter); क्रियायाः (विबभ्राज) कर्तृपदम्—रूपतः द्वितीया, अर्थतः प्रथमा (neuter acc.=nom.)

• तत्: that
• तत्: कर्ता (deictic qualifier of subject)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; नपुंसकलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः एकवचनम् (accusative singular neuter); वनम् इति विशेष्यस्य निर्देशः

• च: and/also
• च: समुच्चय (conjunctive)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction)

• तस्मिन्: in that (time/place)
• तस्मिन्: अधिकरण (location/context)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; पुं/नपुंसकलिङ्गे सप्तमी-विभक्तिः एकवचनम् (locative singular); अधिकरणम्

• एव: indeed/itself
• एव: अवधारण (emphasis)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: निश्चय/अवधारणार्थक-अव्ययम् (emphatic particle)

• तत्: that
• तत्: विशेषण (deictic qualifier)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; नपुंसकलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः एकवचनम् (accusative singular neuter); अहनि इति विशेष्यस्य निर्देशः

• अहनि: on the day
• अहनि: अधिकरण (time)
• Type: Noun
• Root: अहन् (अहन्, प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे सप्तमी-विभक्तिः एकवचनम् (locative singular); अधिकरणम् (कालाधिकरणम्)

• रमणीयम्: charming/beautiful
• रमणीयम्: कर्ता (predicate adjective of subject)
• Type: Adjective
• Root: रमणीय (रमणीय, प्रातिपदिक)
• Form: विशेषणम्; नपुंसकलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः एकवचनम् (accusative singular neuter); वनम् इति विशेष्यस्य विशेषणम्

• विबभ्राज: shone/gleamed
• विबभ्राज: क्रिया (predicate)
• Type: Verb
• Root: वि + √भ्राज् (भ्राजँ दीप्तौ, धातु)
• Form: लिट्-लकारः (परोक्शभूत/Perfect); प्रथमपुरुषः एकवचनम् (3rd person singular); परस्मैपदम्

• यथा: as/just like
• यथा: उपमान-सम्बन्ध (comparison marker)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: उपमार्थक-अव्ययम् (comparative particle: 'as/like')

• चैत्ररथम्: Chaitraratha (named/known as Chaitraratha)
• चैत्ररथम्: उपमान (standard of comparison)
• Type: Adjective
• Root: चैत्ररथ (चैत्ररथ, प्रातिपदिक)
• Form: विशेषणम् (संज्ञा-विशेषणवत्); नपुंसकलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः एकवचनम् (accusative singular neuter); वनम् इति विशेष्यस्य विशेषणम् (उपमान-पक्षे)

• वनम्: forest
• वनम्: उपमान (object of comparison)
• Type: Noun
• Root: वन (वन, प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः एकवचनम् (accusative singular neuter); उपमान-पक्षे कर्म/प्रथमा-समाना (neuter acc.=nom.)

Context

Freed from the curse from that day that forest looked charming and shone like Chitraratha Kubera's (garden).

Characters & Entities

• Kubera (implied by Caitraratha)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

When adharma is removed, the world naturally returns to harmony; righteous action restores both social safety and the beauty of the environment.

What is the narrative situation?

After Tāṭakā’s fall, the previously afflicted forest is described as immediately transformed and radiant.

Which character virtue is emphasized?

Rāma’s role as a restorer of order—his dhārmic deed has tangible, beneficial consequences for the land.