Valmiki Ramayana 2.34.58: Ayodhya Kanda, Sarga 34, Shloka 58

रामदर्शनार्थं दारानयनम्

The Queens Summoned; Rama’s Leave-Taking and Dasaratha’s Collapse

Devanagari script

तदद्य नैवानघ राज्यमव्ययंन सर्वकामान्न सुखं न मैथिलीम्।न जीवितं त्वामनृतेन योजयन्वृणीय सत्यं व्रतमस्तु ते तथा।।।।

Sanskrit recitationValmiki Ramayana 2.34.58

Transliteration

tad adya naivānagha rājyam avyayaṃ na sarvakāmān na sukhaṃ na maithilīm | na jīvitaṃ tvām anṛtena yojayan vṛṇīya satyaṃ vratam astu te tathā ||

Translation

Por isso agora, ó irrepreensível, eu não escolheria um reino imperecível, nem todos os desejos, nem a felicidade, nem mesmo Maithilī—nem a própria vida—se isso te prendesse à falsidade. Escolho apenas a verdade: que teu voto permaneça verdadeiro, como foi dito.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• तत्: that
• तत्: सम्बन्ध/अनुवाद्य (correlative: 'that')
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया विभक्तिः एकवचनम् (neuter nominative/accusative singular)

• अद्य: today/now
• अद्य: कालाधिकरण (time)
• Type: Indeclinable
• Root: अद्य (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्ययम् (temporal adverb)

• न: not
• न: निषेध (negation)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्ययम् (negation particle)

• एव: indeed/just
• एव: अवधारण (emphasis)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारणार्थक-अव्ययम् (emphatic/limitative particle)

• अनघ: O sinless one
• अनघ: सम्बोधन (address)
• Type: Noun
• Root: अनघ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे सम्बोधन विभक्तिः एकवचनम् (masculine vocative singular)

• राज्यम्: kingdom
• राज्यम्: कर्म (object of seeking)
• Type: Noun
• Root: राज्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया विभक्तिः एकवचनम् (neuter accusative singular)

• अव्ययम्: imperishable/eternal
• अव्ययम्: विशेषण (qualifier)
• Type: Adjective
• Root: अव्यय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया विभक्तिः एकवचनम्; विशेषणम् (neuter accusative singular; adjective qualifying राज्यम्)

• न: not
• न: निषेध (negation)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्ययम् (negation particle)

• सर्वकामान्: all desires
• सर्वकामान्: कर्म (object of seeking)
• Type: Noun
• Root: सर्व + काम (प्रातिपदिक-द्वय)
• Form: पुंलिङ्गे द्वितीया विभक्तिः बहुवचनम् (masculine accusative plural); समासः—कर्मधारयः (all + desires)

• न: not
• न: निषेध (negation)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्ययम् (negation particle)

• सुखम्: happiness
• सुखम्: कर्म (object of seeking)
• Type: Noun
• Root: सुख (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया विभक्तिः एकवचनम् (neuter accusative singular)

• न: not
• न: निषेध (negation)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्ययम् (negation particle)

• मैथिलीम्: Maithilī (Sītā)
• मैथिलीम्: कर्म (object of seeking)
• Type: Noun
• Root: मैथिली (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे द्वितीया विभक्तिः एकवचनम् (feminine accusative singular)

• न: not
• न: निषेध (negation)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्ययम् (negation particle)

• जीवितम्: life
• जीवितम्: कर्म (object of seeking/choosing)
• Type: Noun
• Root: जीवित (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया विभक्तिः एकवचनम् (neuter accusative singular)

• त्वाम्: you
• त्वाम्: कर्म (object of yojayan)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया विभक्तिः एकवचनम् (accusative singular pronoun)

• अनृतेन: with untruth/falsehood
• अनृतेन: करण (instrument/means)
• Type: Noun
• Root: अनृत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे तृतीया विभक्तिः एकवचनम् (neuter instrumental singular)

• योजयन्: joining/associating (while doing so)
• योजयन्: कर्तृ (agent of the participial action)
• Type: Verb
• Root: युज् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
• Form: वर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्तः कृदन्तः; परस्मैपदी; पुंलिङ्गे प्रथमा विभक्तिः एकवचनम् (present active participle, nominative singular masculine)

• वृणीय: I would choose/seek
• वृणीय: क्रिया (main verb: choosing/seeking)
• Type: Verb
• Root: वृ (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), उत्तमपुरुषः एकवचनम्, परस्मैपदम् (1st person singular optative active)

• सत्यम्: truth
• सत्यम्: कर्म (object of choosing)
• Type: Noun
• Root: सत्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया विभक्तिः एकवचनम् (neuter accusative singular)

• व्रतम्: vow
• व्रतम्: कर्तृ (subject of astu)
• Type: Noun
• Root: व्रत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे प्रथमा विभक्तिः एकवचनम् (neuter nominative singular)

• अस्तु: let it be
• अस्तु: क्रिया (be/let it be)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लोट् (imperative/benedictive sense), प्रथमपुरुषः एकवचनम्, परस्मैपदम् (3rd person singular imperative)

• ते: to/for you
• ते: सम्प्रदान (recipient/beneficiary)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी/षष्ठी विभक्तिः एकवचनम् (dative/genitive singular); अत्र चतुर्थी—'to/for you' (here dative)

• तथा: thus/in that way
• तथा: प्रकाराधिकरण (manner)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्ययम् (manner adverb: 'thus/in that way')

Context

O sinless one! by associating you with falsehood I will neither seek this eternal kingdom nor objects of desires nor objects of happiness nor Maithili nor even my life. I only wish that your vow comes true.

Characters & Entities

• Rāma
• Daśaratha
• Maithilī (Sītā)
• kingdom (rājya)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Satya as supreme: preserving another’s truth-bound vow is valued above power, pleasure, relationships, and even life.

What is the narrative situation?

Rāma insists Daśaratha must not be made false to his promise; Rāma will sacrifice everything to uphold that truth.

Which character virtue is emphasized?

Truthfulness and radical self-sacrifice in service of dharma.