Previous Verse
Next Verse

Shloka 13

जटायुरुपदेशः — Jatāyu Confronts Rāvaṇa

Ethical Admonition and Challenge

यदि शूर्पणखाहेतोर्जनस्थानगतः खरः।।।।अतिवृत्तो हतः पूर्वं रामेणाक्लिष्टकर्मणा।अत्र ब्रूहि यथातत्त्वं को रामस्य व्यतिक्रमः।।।।यस्य त्वं लोकनाथस्य भार्यां हृत्वा गमिष्यसि।

yadi śūrpaṇakhāhetoḥ janasthānagataḥ kharaḥ | ativṛtto hataḥ pūrvaṃ rāmeṇākliṣṭakarmaṇā || atra brūhi yathātattvaṃ ko rāmasya vyatikramaḥ | yasya tvaṃ lokanāthasya bhāryāṃ hṛtvā gamiṣyasi ||

Se, por causa de Śūrpaṇakhā, Khara entrou em Janasthāna e, por ter ultrapassado os limites, foi antes morto por Rāma, cujas ações não conhecem cansaço, dize-me então a verdade: que transgressão há em Rāma, para que tu partas após raptar a esposa desse Senhor do mundo?

यदिif
यदि:
Sambandha (सम्बन्ध/शर्त)
TypeIndeclinable
Rootयदि (अव्यय)
Formअव्यय (शर्त/सम्भावनार्थक)
शूर्पणखाहेतोःbecause of Surpanakha
शूर्पणखाहेतोः:
Hetu (हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootशूर्पणखा-हेतु (प्रातिपदिक)
Formसमास: शूर्पणखायाः हेतु: (षष्ठी-तत्पुरुष); पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th) एकवचन (हेतोः = ablative/genitive form used as ablative)
जनस्थानगतःgone to Janasthana, staying in Janasthana
जनस्थानगतः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootजनस्थान-गत (प्रातिपदिक; गत = कृदन्त from √गम्)
Formसमास: जनस्थाने गतः (सप्तमी-तत्पुरुष); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; खरस्य विशेषण
खरःKhara
खरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootखर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
अतिवृत्तःhaving transgressed
अतिवृत्तः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootअति+√वृत् (धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय; past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘having transgressed/exceeded’
हतःkilled
हतः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Root√हन् (धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; predicate ‘killed’
पूर्वम्formerly, earlier
पूर्वम्:
Kala-adhikarana (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपूर्वम् (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formअव्यय (कालवाचक)
रामेणby Rama
रामेण:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन
अक्लिष्टकर्मणाby one whose deeds are effortless
अक्लिष्टकर्मणा:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootअक्लिष्ट-कर्मन् (प्रातिपदिक)
Formसमास: अक्लिष्टं कर्म यस्य (बहुव्रीहि); पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; रामस्य विशेषण
अत्रhere
अत्र:
Desha-adhikarana (देशाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formअव्यय (देशवाचक)
ब्रूहिtell
ब्रूहि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√ब्रू (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन, परस्मैपद
यथाas, according to
यथा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय (प्रकार/उपमान/अनुरूपार्थक)
तत्त्वम्the truth, reality
तत्त्वम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतत्त्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; क्रियाविशेषणवत् ‘truthfully’
कःwhat/who
कः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; interrogative pronoun
रामस्यof Rama
रामस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन
व्यतिक्रमःtransgression, violation
व्यतिक्रमः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootव्यतिक्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
यस्यwhose/of whom
यस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; relative pronoun
त्वम्you
त्वम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (1st), एकवचन; मध्यमपुरुष सर्वनाम
लोकनाथस्यof the lord of the world
लोकनाथस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootलोक-नाथ (प्रातिपदिक)
Formसमास: लोकानां नाथः (षष्ठी-तत्पुरुष); पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन
भार्याम्wife
भार्याम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootभार्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
हृत्वाhaving abducted
हृत्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Root√हृ (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund), ‘having taken away’
गमिष्यसिyou will go
गमिष्यसि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√गम् (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन, परस्मैपद

On account of Surpanakha, Khara trespassed into Janasthana and got killed by Rama, without much effort. Tell me truly, what transgression (of dharma) did he commit for which you are stealing away the wife of Rama who is the lord of this world?.

Ś
Śūrpaṇakhā
J
Janasthāna
K
Khara
R
Rāma
R
Rāvaṇa
S
Sītā (implied as Rāma’s wife)

FAQs

Punishment follows transgression: Jatāyu frames Khara’s death as the result of overstepping dharma, and challenges the adharma of abducting another’s wife by demanding a truthful justification.

During Sītā’s abduction, Jatāyu confronts Rāvaṇa and argues that Rāma committed no wrong that could warrant such an act.

Satya and moral reasoning—Jatāyu insists on truth (yathātattvam) and exposes the absence of any legitimate grievance against Rāma.