Previous Verse
Next Verse

Shloka 16

उत्पातदर्शनं खरसैन्यसमागमश्च

Omens of calamity and the approach of Khara’s army

तस्मिन्प्रविष्टे तु गुहां लक्ष्मणे सह सीतया।हन्त निर्युक्तमित्युक्त्वा रामः कवचमाविशत्।।।।

tasmin praviṣṭe tu guhāṃ lakṣmaṇe saha sītayā | hanta niryuktam ity uktvā rāmaḥ kavacam āviśat ||

Quando Lakṣmaṇa entrou na gruta com Sītā, Rāma disse: «Pois bem, a tarefa está ordenada», e então vestiu sua armadura.

तस्मिन्when/thereupon
तस्मिन्:
Adhikarana (अधिकरण/Time)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (Locative/7th), एकवचन; ‘when/in that (time)’
प्रविष्टे(he) having entered
प्रविष्टे:
Adhikarana (अधिकरण/Locative absolute)
TypeAdjective
Rootप्र + विश् (धातु)
Formभूतकृदन्त (PPP/क्त), पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; सति-सप्तमी (locative absolute) with ‘तस्मिन्’
तुthen
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात
गुहाम्into the cave
गुहाम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootगुहा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
लक्ष्मणेwhen Lakshmana
लक्ष्मणे:
Adhikarana (अधिकरण/Locative absolute)
TypeNoun
Rootलक्ष्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (Locative/7th), एकवचन; सति-सप्तमी-अङ्ग (in the locative absolute construction)
सहwith
सह:
Sahartha (सहार्थ)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formसह-अव्यय (with), तृतीया अपेक्षा
सीतयाwith Sita
सीतया:
Sahakari (सहकारी)
TypeNoun
Rootसीता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; ‘सह’ इत्यस्य योगे
हन्तwell!/indeed!
हन्त:
Sambandha (सम्बन्ध/Exclamation)
TypeIndeclinable
Rootहन्त (अव्यय)
Formउद्गार-अव्यय (interjection/exclamation)
निर्युक्तम्the task is set/accomplished
निर्युक्तम्:
Pratijna/Predicate (विधेय)
TypeAdjective
Rootनिर् + युक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (PPP/क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘(कार्यं) निर्युक्तम्’ = accomplished/arranged
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/Quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण-निपात (quotative particle)
उक्त्वाhaving said
उक्त्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund), ‘having said’
रामःRama
रामः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
कवचम्armor
कवचम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootकवच (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
आविशत्put on/entered
आविशत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootआ + विश् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद; अर्थे ‘प्राविशत्/धारयामास’ (entered/put on)

With Lakshmana and Sita inside the cave, Rama heaved his shield, saying, Oh! the work is accomplished.

R
Rama
L
Lakshmana
S
Sita
C
cave (guhā)
A
armor (kavaca)

FAQs

Dharma requires orderly prioritization: first secure the protected person (Sītā), then face danger with full preparedness.

After ensuring Sītā’s safety inside the cave, Rama equips himself with armor to confront the approaching threat.

Strategic responsibility—Rama acts with calm sequencing and martial readiness.