Previous Verse
Next Verse

Shloka 59

Narmadā

Revā) Tīrtha Greatness: The Gandharva Maidens’ Curse Narrative (Acchodā Episode Begins

इत्थं विलप्यताः कन्याः प्रतीक्ष्य च बहुक्षणम् । पितुर्भयाद्गृहं गंतुं शीघ्रमारेभिरे ततः

itthaṃ vilapyatāḥ kanyāḥ pratīkṣya ca bahukṣaṇam | piturbhayādgṛhaṃ gaṃtuṃ śīghramārebhire tataḥ

Assim, lamentando-se, as donzelas esperaram por longo tempo; depois, por medo do pai, apressaram-se a partir para casa.

इत्थम्thus, in this manner
इत्थम्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootittham (अव्यय)
Formअव्यय (indeclinable), क्रियाविशेषण (adverb)
विलप्यताःlamenting, wailing
विलप्यताः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootvilap (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (present active participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; ‘विलपन्त्यः’ इत्यर्थः
कन्याःthe maidens
कन्याः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkanyā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
प्रतीक्ष्यhaving waited
प्रतीक्ष्य:
Kriyā (क्रिया) - Pūrvakāla (पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootpratīkṣ (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
Formक्त्वान्त/ल्यपन्त अव्ययकृदन्त (gerund), ‘प्रतीक्ष्य’ = having waited
and
:
Sambandha (सम्बन्ध) - conjunction
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चयबोधक (conjunction)
बहुक्षणम्for a long time
बहुक्षणम्:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण) / Kriyāviśeṣaṇa
TypeIndeclinable
Rootbahu + kṣaṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्मधारय-समासः (बहवः क्षणाः = बहुक्षणम्), कालपरिमाणे द्वितीया (accusative of duration)
पितुःof (their) father
पितुः:
Sambandha (सम्बन्ध) - genitive
TypeNoun
Rootpitṛ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन
भयात्from fear, due to fear
भयात्:
Hetu (हेतु) / Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootbhaya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचन; हेतौ पञ्चमी (ablative of cause)
गृहम्home
गृहम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootgṛha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
गन्तुम्to go
गन्तुम्:
Prayojana (प्रयोजन) / Kriyārtha
TypeVerb
Rootgam (धातु) + तुमुन् (कृदन्त)
Formतुमुनन्त (infinitive), ‘गन्तुम्’ = to go
शीघ्रम्quickly
शीघ्रम्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootśīghra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; क्रियाविशेषणरूपेण (adverbial accusative)
आरेभिरेthey began
आरेभिरे:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootā-√rabh (धातु)
Formलिट् (perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपद
ततःthen, thereafter
ततः:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय)
Formअव्यय, काल/क्रमवाचक (adverb of sequence)

Narrator (contextual; specific dialogue-speaker not identifiable from this single verse alone)

Primary Rasa: karuna

Secondary Rasa: bhayanaka

Type: city

Sandhi Resolution Notes: विलप्यताः = विलप्यन्त्यः (शतृ-प्रत्ययान्त); पितुर्भयात् = पितुः + भयात् (विसर्ग-सन्धि); गन्तुं = गन्तुम् (अनुस्वार/परसवर्ण); शीघ्रमारेभिरे = शीघ्रम् + आरेभिरे; ततः (पदस्वरूपम्).

FAQs

The maidens, after lamenting and waiting a long time, decide to return home quickly because they fear their father.

The verse reflects the social pressure of familial authority and the urgency to conform to expected conduct, even when one is distressed.

Not directly; it functions primarily as narrative connective tissue. Any theological lesson would depend on the surrounding story and speakers in the broader passage.