Shloka 1

Narmadā

Revā) Tīrtha Greatness: The Gandharva Maidens’ Curse Narrative (Acchodā Episode Begins

Devanagari script

नारद उवाच । एवं ते कथितं राजन्नर्मदातीर्थमुत्तमम् । पुरा गंधर्वकन्यानां शापजं भयमुल्बणम्

Transliteration

nārada uvāca | evaṃ te kathitaṃ rājannarmadātīrthamuttamam | purā gaṃdharvakanyānāṃ śāpajaṃ bhayamulbaṇam

Translation

Nārada disse: «Assim, ó Rei, eu te narrei o supremo vau sagrado da Narmadā. Outrora, um temor terrível surgiu para as filhas dos Gandharvas, nascido de uma maldição».

Word by Word

• नारदः: Nārada
• नारदः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नारद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• एवम्: thus
• एवम्: Adverbial (Kriyāviśeṣaṇa/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्यय (adverb of manner)

• ते: to you
• ते: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया (2nd)/चतुर्थी (4th), एकवचन; एतस्मिन् सन्दर्भे चतुर्थी (to you) अधिकयुक्ता

• कथितम्: told/related
• कथितम्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कथित (कृदन्त; √कथ् कथने)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; भूतकृदन्त (क्त); कर्मणि-प्रयोगः (has been told)

• राजन्: O king
• राजन्: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन

• नर्मदातीर्थम्: the Narmadā pilgrimage-place
• नर्मदातीर्थम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: नर्मदा + तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (नर्मदायाः तीर्थम्)

• उत्तमम्: excellent/supreme
• उत्तमम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (superlative sense)

• पुरा: formerly
• पुरा: Adverbial (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: पुरा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (adverb of time: formerly)

• गन्धर्वकन्यानाम्: of the Gandharva maidens
• गन्धर्वकन्यानाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: गन्धर्व + कन्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (गन्धर्वाणां कन्याः)

• शापजम्: born of a curse
• शापजम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शाप + ज (प्रातिपदिक; √जन्)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः (शापात् जातम्)

• भयम्: fear
• भयम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• उल्बणम्: terrible/intense
• उल्बणम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उल्बण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (intense/terrible)

Speaker

Nārada

Verse Rasa

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: bhayanaka

Geographic Context

Type: river

Sandhi Resolution Notes

Sandhi Resolution Notes: राजन्+नर्मदा…→राजन्नर्मदा… (न् संयोग); तीर्थम्+उत्तमम्→तीर्थमुत्तमम्; भयम्+उल्बणम्→भयमुल्बणम्; गन्धर्व+कन्यानाम्→गन्धर्वकन्यानाम्

Characters & Entities

• Nārada
• Narmadā
• Gandharvas

FAQs

What does this verse reveal about the geography of sacred Tirthas?

It frames the Narmadā as an “uttama tīrtha” (supreme pilgrimage ford), signaling the Purāṇic idea that rivers are living sacred landscapes where spiritual merit and transformative events are concentrated.

How does this verse emphasize the path of Bhakti?

By elevating the Narmadā-tīrtha as “supreme,” the verse implies that approaching sacred places with reverence and remembrance of divine order is a supportive context for devotion, purification, and faith-based practice.

What is the ethical lesson from this dialogue?

The mention of “fear born of a curse” highlights moral causality: actions and words can generate enduring consequences, and sacred recourse (tīrtha, guidance from sages) is presented as a means to restore balance.